Pielęgnacja skóry wokół stomii
Newsy Pielęgnacja Pod sliderem Profilaktyka

Pielęgnacja skóry wokół stomii – zadania pielęgniarki i pacjenta

Pacjenci żyjący ze stomią, dzięki zaawansowanemu technologicznie sprzętowi oraz opatrunkom, mogą funkcjonować niemal normalnie, nie rezygnując z kontaktów towarzyskich czy życia rodzinnego. Aby uniknąć komplikacji oraz przykrych zdarzeń, bardzo istotna jest higiena oraz pielęgnacja skóry wokół stomii. Zaniedbanie jej może doprowadzić do stanów zapalnych, zakażeń czy zmian alergicznych.

Stomia, czyli chirurgiczne połączenie światła narządu jamistego z powierzchnią ciała, jest zabiegiem, którego dokonuje się zazwyczaj z powodu chorób nowotworowych. Skóra wokół stomii jest narażona na urazy mechaniczne, zapalenie oraz zakażenia, jak również zmiany alergiczne.

Skóra wokół stomii jest szczególnie narażona

Skutkiem zabiegu jest odmienny sposób wydalania składników przemiany materii, okaleczenie oraz zmiana wyglądu ciała. Są to bardzo duże zmiany w życiu pacjenta, dlatego należy dołożyć wszelkich starań, aby umożliwić mu normalne funkcjonowanie w środowisku oraz zabezpieczenie przetoki. Jeśli zabieg jest prawidłowo wykonany, a sprzęt dopasowany do przetoki, pozostaje kwestia prawidłowej pielęgnacji skóry. Utrzymanie skóry w czystości oraz zapobieganie zakażeniom jest wyjątkowo ważne u osób unieruchomionych, u których istnieje ryzyko powstania odparzeń i odleżyn.

Do najczęstszych zagrożeń dla skóry wokół stomii należą podrażnienia chemiczne, uszkodzenia mechaniczne (np. zadrapania, otarcia, skaleczenia, odparzenia), a także zakażenia bakteryjne, grzybicze i wirusowe. Uszkodzenie skóry może spowodować niewłaściwe usuwanie owłosienia oraz niedelikatne odklejanie woreczka od skóry. Może okazać się, że pacjent cierpi na nadwrażliwość na część przylepną zbiornika, materiał, środki uszczelniające i pielęgnacyjne, co może wywołać reakcje alergiczne. Problem powstaje też w przypadku, gdy osoba ta cierpi na choroby skóry – łuszczycę oraz atopowe zapalenie skóry.

O co powinny zadbać pielęgniarki?

Kadra pielęgniarska odpowiedzialna jest za pielęgnację skóry wokół stomii po operacji oraz przekazanie pacjentowi informacji na temat samodzielnych działań, które powinien podjąć, aby uniknąć kłopotów ze skórą wokół przetoki. Istotne jest zapewnienie ochrony skórze przed czynnikami drażniącymi, np. moczem i treścią jelitową. Jeśli chodzi zaś o higienę skóry wokół stomii, powinno się ją przemywać ciepłą wodą oraz środkiem myjącym o odczynie pH podobnym do odczynu skóry. Nie wolno używać środków wysuszających skórę, takich jak spirytus czy mydła zapachowe, które pozbawiają ją warstwy ochronnej. Wszystkie zabiegi wokół stomii powinny przebiegać ostrożnie i delikatnie, pamiętając równocześnie, aby nie stosować środków tłustych, które zmniejszają przylepność woreczka oraz płytki. Podstawą jest dobór odpowiedniego sprzętu stomijnego: szczelnych worków na gaz, mocz oraz kał, które są gwarancją czystości i komfortu pacjenta. Ważny jest też wybór płytki i przylepca, ponieważ to one chronią skórę przed drażniącym działaniem moczu czy kału. Wielkość i kształt otworu w płytce musi być idealnie dopasowany do stomii. Zbyt mały otwór może spowodować otarcie jelita, natomiast zbyt duży odsłoni skórę i narazi ją na kontakt z wydalinami. Należy też pouczyć pacjenta o preparatach, które może stosować przy pielęgnacji skóry.

O czym powinien pamiętać pacjent?

Pielęgnacja skóry wokół stomii zaczyna się od kąpieli lub prysznica, z którego można korzystać tak samo jak przed zabiegiem. Istnieje możliwość mycia się zarówno z workiem, jak i bez. Niestety po zabiegu zmieni się dobór środków myjących, ponieważ mydło może wywołać uniesienie płytki. Lepiej unikać więc mydeł na bazie olejów oraz o działaniu nawilżającym. Podczas pielęgnacji skóry wokół stomii ważne jest, aby sprawnie wymieniać płytki lub worek, co wyeliminuje zagrożenie spontanicznego odklejenia się sprzętu, a co za tym idzie kontaktu z moczem i kałem. Istotne jest również, aby stale kontrolować stan skóry podczas zmian sprzętu. Zaczerwienienie, podrażnienia, obrzęk oraz wysypka powinny być od razu zgłaszane lekarzowi lub pielęgniarce stomijnej. Podczas zmiany płytki należy pamiętać o stopniowym usuwaniu jej, zaczynając od jednego rogu i miarowo odklejając dalszą część. Nigdy nie powinno się jej zrywać gwałtownie. Pomocny w tym procesie będzie areozol usuwający przylepiec, jak również chusteczki dezynfekujące dłonie i skórę.

Nakładając worek ponownie, należy upewnić się, że skóra wokół stomii jest sucha, co umożliwia prawidłowe przyleganie oraz obniża ryzyko zakażeń grzybiczych. Stosując pianki do mycia, aerozole czy chusteczki, pacjent może czuć się spokojniejszy o bezpieczeństwo i higienę skóry. Pomocne są także pasty uszczelniające i gojące zapewniające lepsze uszczelnienie pomiędzy stomią a przylepcem, wyrównujące nierówności w skórze oraz pomagające goić podrażnienia. Osoby ze stomią w obecnych czasach mogą prowadzić aktywny tryb życia, także podróżując. W sytuacji gdy pozbawione są możliwości dostępu do bieżącej wody, mogą one zastosować piankę do mycia skóry, a także nawilżone chusteczki przeznaczone do mycia skóry, które zapewniają czystość i suchość.

Jeśli już dojdzie do uszkodzenia, opatrunki do skóry wokół stomii powinny odpowiadać ilości wydzieliny, tkanek martwiczych i włóknika znajdującego się w ranie. Należy jednak pamiętać, że do większości zmian skórnych dochodzi z powodu złej pielęgnacji wynikającej z braku wiedzy, niewłaściwego przygotowania chorego do samoopieki lub stosowania nieodpowiednich środków do pielęgnacji. Przestrzegania zasad prawidłowej pielęgnacji przywraca skórze zdrowie. Jeśli zaś dochodzi do poważnych zmian, pacjent powinien zgłosić się do dermatologa lub alergologa w celu wyeliminowania środka podrażniającego.

Przeczytaj również: Zmiany skórne wokół stomii

Przeczytaj bezpłatnie pokrewny artykuł w czasopiśmie naukowym „Forum Zakażeń”:

Pielęgnacja skóry u pacjentów z ranami pooperacyjnymi, nietrzymaniem moczu, stomią jelitową oraz żywionych dojelitowo

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *