Przełom w walce z biofilmem
Eksperci Leczenie ran Newsy Obok slidera Zakażenia

Przełom w walce z biofilmem

Zakażenia o podłożu biofilmowym stanowią nawet 80% wszystkich infekcji szpitalnych, a koszty leczenia zainfekowanych ran pochłaniają nawet do 5% budżetów europejskich systemów opieki zdrowotnej. Z tego powodu specjaliści od lat poszukują skutecznych metod w walce z biofilmem bakteryjnym. „Dobrym rozwiązaniem są obecnie opatrunki Ag ze srebrem, które nie tylko wspomagają leczenie infekcji, ale także przyspieszają proces gojenia ran” – mówi dr hab. n. med. Marzenna Bartoszewicz, ekspert w dziedzinie mikrobiologii.

Definicja biofilmu, nazywanego również błoną biologiczną, podaje iż jest to przylegająca do powierzchni stałych, zorganizowana, struktura, utworzona przez otoczone polimerową substancją śluzową (EPS, ang. extracellular polymeric substances) komórki drobnoustrojów należących do jednego lub wielu gatunków. Formowanie się matrycy biofilmu ma na celu przede wszystkim ochronę tworzących ją mikroorganizmów przed działaniem czynników środowiskowych, w tym również antybiotyków. Z tego też powodu biofilm ma udział w patogenezie chorób przewlekłych, głównie zakażeń towarzyszących stosowaniu cewników, drenów bądź zakładaniu implantów – stanowi więc poważny problem w zakażeniach wewnątrzszpitalnych. Eksperci z czasopisma „Postępy Mikrobiologii” podają, że składające się na biofilm drobnoustroje są odpowiedzialne za ok. 40–50% infekcji sercowo-naczyniowych oraz za ok. 50–70% infekcji związanych z tworzeniem się biofilmu na cewnikach. Złożona struktura błony biologicznej oraz różnorodne cechy fizjologiczne formujących ją drobnoustrojów przyczyniają się do wysokiej oporności biofilmu na działanie różnych czynników bakteriobójczych.

O tym, dlaczego walka z biofilmem w ranach jest tak ważna, w rozmowie z Evereth News opowiedziała dr hab. n. med. Marzenna Bartoszewicz, ceniony ekspert w dziedzinie mikrobiologii:

– Po pierwsze – to właśnie drobnoustroje tworzące biofilm wywołują infekcje w ranach przewlekłych; po drugie – biofilm jest strukturą trudną do wykrycia w początkowych fazach swojego rozwoju; po trzecie – gdy przejdzie w dojrzałą postać, jest niezwykle trudny do usunięcia; po czwarte – drobnoustroje w biofilmie szczególnie szybko nabierają oporności na antybiotyki. Wszystkie te cechy sprawiają, że jakkolwiek z punktu widzenia mikrobiologa biofilm jest fascynujący, to z klinicznego punktu widzenia jest on strukturą niezwykle groźną dla pacjenta – wyjaśnia prof. Marzenna Bartoszewicz.

Srebro jako skuteczny środek zwalczający infekcje

Formowanie się biofilmu w ranach przewlekłych zazwyczaj wiąże się z trudnymi do wyleczenia chorobami tkanek skóry i błon śluzowych. Z tego powodu eksperci z całego świata od dawna szukają skutecznych metod zapobiegania jego powstawaniu oraz leczenia spowodowanych nim groźnych zakażeń. Obecnie niepowodzenia na tym polu spowodowane były głównie przez zmniejszoną aktywność i ograniczone przenikanie substancji leczniczych oraz modyfikacje genotypu bakterii, umożliwiające im lepsze przystosowanie się do trudnych warunków środowiskowych.

Jednym z obecnie stosowanych rozwiązań, mających na celu walkę z bakteriami w formie biofilmowej, jest wykorzystywanie w terapii trudnych ran opatrunków ze srebrem. Jak mówi prof. Marzenna Bartoszewicz, jego niezwykłe właściwości znane są już od tysięcy lat.

– Srebro (Ag) wykorzystywane było w walce z infekcjami już w starożytności. Obecnie wciąż staramy się zrozumieć wszystkie wielotorowe mechanizmy, za pomocą których jony srebrowe oddziałują na mikroorganizmy. Zaburzanie pracy enzymów oraz wywoływanie zmian w konformacji DNA drobnoustrojów to najlepiej poznane z nich. Ponieważ obecność wysokiej liczby drobnoustrojów w ranie hamuje proces jej gojenia lub pogarsza jej stan, usunięcie mikroorganizmów na skutek aktywności jonów srebra przyśpiesza zmniejszenie się rany i jej zagojenie – wyjaśnia ekspert w dziedzinie mikrobiologii.

Dzisiaj wiadomo już, że jednym z największych atutów srebra – nawet w jego niewielkich stężeniach – są silne właściwości antybakteryjne wobec szerokiego spektrum drobnoustrojów.

Nowoczesne opatrunki ze srebrem skutecznie zwalczają biofilm

Specjalistyczne opatrunki zawierające srebro zyskują obecnie coraz większą popularność ze względu na ich szerokie zastosowanie oraz dużą skuteczność. Ich szczególną zaletą jest podwójne działanie: zarówno ochronne jak i bakteriobójcze, które sprawia, że eksperci podejmując terapie trudno gojących się ran u pacjentów sięgają po nie coraz częściej.

– Z pewnością coraz bardziej zaawansowane opatrunki, w tym te dedykowane walce z biofilmem, są godne przyjrzeniu się im bliżej – mówi prof. Marzenna Bartoszewicz w rozmowie z Evereth News. – Dobrym przykładem takiej zaawansowanej technologii jest UrgoClean® Ag – opatrunek ze srebrem z kompleksowym działaniem oczyszczającym zbudowany z macierzy gojącej TLC-Ag i włókien poliabsorbentu. Tutaj muszę zaznaczyć, że moja wiedza na temat UrgoClean® Ag opiera się na doświadczeniu osobistym – w Katedrze Mikrobiologii Farmaceutycznej, której jestem kierownikiem, nadzorowałam w tym roku prace badawcze in vitro nad oceną skuteczności przeciwbiofilmowej opatrunków UrgoClean® Ag względem biofilmów tworzonych przez drobnoustroje izolowane z ran przewlekłych. W badaniu wykorzystaliśmy metodę A.D.A.M., stworzoną w mojej Katedrze specjalnie do celu oceny aktywności przeciwbiofilmowej opatrunków aktywnych. Umożliwia ona uzyskanie wysoce powtarzalnych wyników, pozwalających na ocenę dwóch istotnych parametrów: siły, z jaką opatrunek usuwa biofilm z rany, oraz zdolności penetracji substancji aktywnej w głąb rany. Aktywność opatrunku UrgoClean® Ag przebadaliśmy metodą A.D.A.M. względem biofilmu tworzonego przez gronkowca złocistego, pałeczkę ropy błękitnej, Klebsiella pneumoniae oraz Candida albicans. Uzyskane wyniki wykazały bardzo wysoką skuteczność opatrunku UrgoClean® Ag;  redukcja biofilmu wynosiła średnio 90%, a w przypadku gronkowca złocistego praktycznie 100%. Uzyskane wyniki wykazują, że opatrunek UrgoClean® Ag w pełni zasługuje na określenie „opatrunek przeciwbiofilmowy”.

Jak pokazują badania, złożona, wielokomórkowa struktura biofilmu zmniejsza przenikanie antybiotyków do rany – z tego powodu w ostatnich latach tak kontrowersyjne jest stosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych bezpośrednio na ranę przewlekłą. Dlatego właśnie opatrunki ze srebrem stanowią doskonałą alternatywę, znacznie usprawniając terapie trudno gojących się ran.

– Innowacyjność opatrunku UrgoClean® Ag polega na tym, że posiada kombinację korzystnych właściwości: opatrunek łączy działanie jonów srebra z kompleksowym działaniem oczyszczającym – dodaje prof. Marzenna Bartoszewicz. – Od jakiegoś czasu już wiadomo, że z biofilmem w ranach nie poradzimy sobie stosując jakąś „srebrną strzałę”; kontynuując to porównanie powiedziałabym, że znacznie korzystniej jest zasypać przeciwnika gradem strzał wystrzeliwanych w różnych płaszczyznach i to właśnie oferują takie opatrunki jak UrgoClean® Ag: srebro, które niszczy drobnoustroje; matrycę TLC-Ag, która zachowuje wilgotne środowisko rany, oraz poliabsorbent, który niejako pozbawia drobnoustroje pożywienia w postaci wysięku i obumarłych tkanek – dodaje ekspertka.

Opatrunki zawierające srebro znacząco przyczyniają się więc do wyeliminowania infekcji i są coraz częstszym wyborem ekspertów w zakresie leczenia ran. Ich zastosowanie pozwala wyeliminować wiele trudności związanych z gojeniem ran zainfekowanych.

Pełne wyniki badania przeprowadzonego przez zespół prof. Marzenny Bartoszewicz oraz ich omówienie znaleźć można w czasopiśmie naukowym „Leczenie Ran”.

Artykuł powstał we współpracy z firmą Urgo Medical

 

Przeczytaj również: Krzyś nie wie, co to znaczy „nie boli” – codzienność dziecka chorego na EB

Krzyś jest 3,5-letnim chłopcem z Radomia, który cierpi na epidermolysis bullosa (EB), czyli pęcherzowe oddzielanie się naskórka. Jego codzienność zdominowana jest przez ból – nawet tak proste czynności jak jedzenie, chwytanie czy chodzenie wiążą się u niego z ogromnym cierpieniem. W rozmowie z Evereth News mama Krzysia, Agnieszka Czupryn, opowiada o trudach związanych z opieką nad synkiem, którego skóra jest delikatna jak skrzydła motyla, i o niezbędnej pomocy dostarczanej mu m.in. przez Fundację URGO.

 

Przeczytaj bezpłatnie artykuł w czasopiśmie „Leczenie Ran”:

Ocena skuteczności opatrunku UrgoClean® Ag względem form biofilmowych patogenów ran przewlekłych

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *