Rany jamy ustnej
Leczenie ran Newsy Pielęgnacja Pod sliderem

Rany jamy ustnej – dlaczego powstają i jak je leczyć?

Uszkodzenia błony śluzowej jamy ustnej są konsekwencją działania różnych czynników, tj. fizycznych, mechanicznych, chemicznych lub cieplnych. Bodźce te powodują powstawanie ognisk zapalnych, owrzodzeń, nadżerek oraz zakażeń.

Skąd biorą się rany w jamie ustnej?

Główną przyczyną zapalenia jamy ustnej jest zazwyczaj nieodpowiednia higiena jamy ustnej. Uszkodzenia błony śluzowej bardzo często występują podczas dojrzewania, ciąży, przekwitania, a także na skutek:

  • stresu,
  • chorób zakaźnych, takich jak błonica, krztusiec, mononukleoza zakaźna, odra, ospa wietrzna, płonica, różyczka,
  • chorób układu krwionośnego, np. niedokrwistości, białaczki, skłonności do krwawień,
  • chorób układu pokarmowego, np. celiakia lub bakteria Helicobacter pylori,
  • chorób przenoszonych drogą płciową,
  • zaburzeń odporności,
  • chemioterapii,
  • chorób nowotworowych,
  • cukrzycy;
  • zakażenia wirusem HIV;
  • niedoborów witamin, m.in. cynku, kwasu foliowego, witaminy B12 oraz żelaza;
  • chorób alergicznych;
  • stosowania środków higieny jamy ustnej, które w swoim składzie mają składnik Laurylosiarczan sodu;
  • urazów mechanicznych spowodowanych aparatem ortodontycznym, protezą lub nieumiejętnym szczotkowaniem.

Uszkodzenia błony śluzowej jamy ustnej są odpowiedzią i reakcją organizmu na czynniki, które drażnią oraz alergizują. Takimi czynnikami mogą być m.in. guma do żucia, ostre przyprawy, składniki past do zębów i płynów do płukania jamy ustnej, palenie papierosów, leki stosowane miejscowo, a nawet składniki znajdujące się w kosmetykach.

Ranie w jamie ustnej towarzyszy ból utrudniający mówienie i jedzenie, świąd, pieczenie, a nawet zaburzenia wydzielania śliny. Bardzo często takie uszkodzenia powodują nieprzyjemny zapach z ust. Zmiany skórne w jamie ustnej objawiają się pęcherzycą, liszajem oraz rumieniem.

Wirusy wywołujące rany na błonie śluzowej jamy ustnej

Zmiany powstałe na błonie śluzowej jamy ustnej wywołane są najczęściej przez wirus półpaśca, ospy wietrznej, brodawczaka oraz Candida albicans. W półpaścu zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej pojawiają się w unerwionej części przez II i III gałąź nerwu trójdzielnego. Podczas ospy wietrznej zmiany w jamie ustnej objawiają się pęcherzykami, które po pęknięciu tworzą nadżerki na podniebieniu oraz łukach podniebiennych. Wirus brodawczaka wywołuje zmiany w postaci brodawek pospolitych zarówno na skórze palców, jak i w jamie ustnej. Zakażenie grzybem Candida albicans spowodowane jest najczęściej przez antybiotyki, leki immunosupresyjne oraz cytostatyki, które stosuje się w leczeniu choroby nowotworowej.

Pierwsza pomoc w leczeniu ran jamy ustnej

Leczenie zmian na błonie śluzowej jamy ustnej należy zacząć od domowych sposobów, takich jak płukanie jamy ustnej naparem z rumianku, szałwii, siemienia lnianego, lipy czy róży. Oprócz płukanek należy zastosować preparaty, które zadziałają przeciwbólowo i przeciwzapalnie. Jeżeli leczenie domowe nie pomoże, po 2–3 dniach należy zgłosić się do lekarza.

Leczenie ran jamy ustnej powstałych na skutek wirusa polega na stosowaniu preparatów miejscowych bądź doustnych środków przeciwwirusowych. Ważnym jest, aby chory nie miał kontaktu z czynnikami, które mogły spowodować uczulenie i wywołać zmiany na błonie śluzowej. W przypadkach gdy podstawowe metody leczenia nie działają, niezbędne będzie podanie leku miejscowo lub doustnie w formie glikokortykosteroidów.

Formy zapobiegania oraz łagodzenia objawów ran jamy ustnej

Aby uniknąć pojawienia się zmian na błonie śluzowej jamy ustnej lub złagodzić ból spowodowany taką raną, należy unikać palenia papierosów, ograniczyć spożycie węglowodanów, dbać o higienę jamy ustnej (używać pasty bez substancji pianotwórczych), dbać o dietę bogatą w cynk, żelazo i witaminy B12, unikać potraw o drażniących smakach, spożywać lody i chłodne, niegazowane płyny.

Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej to częsta dolegliwość pacjentów paliatywnych

U pacjentów objętych opieką paliatywną zmiany w śluzówce jamy ustnej objawiają się zaburzeniem połykania, utratą łaknienia, niechęcią do przyjmowania pokarmów, zaburzeniem trawienia w fazie wydzielania, zaburzeniem odżywiania z utratą masy ciała. Czynniki te pogorszają jakość życia pacjenta.

Preparat, który stosuje się w leczeniu zapalenia błony śluzowej u tej grupy pacjentów, to mieszanina elektrolitowa przesyconego roztworu jonów wapnia i fosforu. Uzupełnia on wapń, minerały i fosforany, których brakuje w organizmie, a które poprawiają stan błony śluzowej.

Rany jamy ustnej w stomatologii – leczenie

Niezwykle istotnym w leczeniu endodontycznym jest płukanie kanałów korzeniowych. Zadaniem tego zabiegu jest usunięcie ze światła kanału opiłków zębiny, fragmentów martwej miazgi oraz warstwy mazistej, która powstała podczas opracowywania ścian kanału. W tym celu najczęściej stosowany jest podchloryn sodu. To płyn o słabym zapachu chloru, jasnożółtym kolorze oraz odczynie w granicach 10,7 a 12,2 pH. Występuje w stężeniach od 0,5% do 5,25% pod nazwą „proces Hookera”. Z uwagi na to, że jest w stanie rozpuścić tkankę organiczną oraz posiada szerokie spektrum działania przeciwwirusowego i przeciwbakteryjnego, jest jedną ze skuteczniejszych płukanek endodontycznych. Dla tkanek przyzębia działa drażniąco, dlatego tak ważne jest odpowiednie stężenie płynu. Wraz ze wzrostem stężenia podchlorynu sodu rośne jego toksyczność dla tkanek, ale nie efektywność przeciwbakteryjna.

Stężenie podchlorynu sodu:

  • 1% – działa bakteriobójczo na większość drobnoustrojów, które znajdują się w zainfekowanym systemie korzeniowym,
  • 5% – płyn ten dodatkowo rozpuszcza martwe tkanki.

Skuteczność działania podchloryny sodu zależy od czasu płukania oraz objętości użytego płynu.

W dezynfekcji kanałów korzeniowych swoje zastosowanie znalazł również ozon. Ma on właściwości bakteriobójcze, grzybobójcze, a także działa inaktywująco na wirusy. Aby przyśpieszyć fazę gojenia po zabiegach endodontycznych, stomatolodzy korzystają z takich zabiegów fizykalnych, jak magnetostymulacja i magnetoledoterapia.

W magnetostymulacji stosuje się pole elektromagnetyczne, o częstotliwości od kilku do 3000 Hz. Natomiast wartość indukcji magnetycznej oscyluje w granicach od 1 pT do 100 μT. Zabieg ten polega na działaniu słabego, wolnozmiennego pola magnetycznego na organizm. Stosuje się to w celu przywrócenia stanu równowagi funkcjonalnej oraz regeneracji i pobudzenia nerwów w polu działania elektromagnetycznego.

Magnetoledoterapia natomiast to wykorzystanie zmiennego pola elektromagnetycznego oraz promieniowania świetlnego, które emitowane jest z wysokoenergetycznych diod LED.

Źródła:

[1] Jakóbów P, Kościuczuk U. Zastosowanie roztworów fosforanowo-wapniowych w zapaleniu jamy ustnej u pacjentów paliatywnych – doświadczenia własne. Forum Zakażeń 2017;8(1):5-11.

[2] Lietz-Kijak D, Strzelecka P, Kubala E et al. Zastosowanie fizykalnych metod terapeutycznych i maści własnej receptury w gojeniu rany jamy ustnej – opis przypadku. Leczenia ran 2016;13(2):71-76

[3] medonet.pl.

Przeczytaj także: Aftoza nawrotowa – jak leczyć?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *