zespół stopy cukrzycowej
Eksperci Leczenie ran Newsy Obok slidera Zespół stopy cukrzycowej

Jak leczyć zespół stopy cukrzycowej?

Ten tekst przeczytasz w 5 min.

Celem obchodzonego 14 listopada Światowego Dnia Cukrzycy jest szerzenie świadomości na temat tego problemu, który zdaniem ekspertów dotyka nawet 422 miliony osób na całym świecie. Groźnym powikłaniem cukrzycy jest zespół stopy cukrzycowej, objawiający się poprzez trudno gojące się rany i prowadzący nawet do amputacji kończyny. Z tego powodu ważne jest, aby mieć świadomość tego, jak skutecznie leczyć i zapobiegać temu schorzeniu. O stopie cukrzycowej opowiada dla ForumLeczeniaRan.pl dr hab. n.med. Marek Kucharzewski, Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran.

ZSC coraz groźniejszym powikłaniem cukrzycy

Jak wynika z raportu opublikowanego przez Światową Organizacją Zdrowia (WHO), zachorowalność na cukrzycę z biegiem lat staje się coraz większa. Według danych liczba pacjentów cierpiących na tę chorobę wzrosła ze 108 milionów w 1980 roku do 422 milionów w 2014 roku, w ciągu ponad 30 lat zwiększyła się również liczba zapadających na nią osób powyżej 18. roku życia – z 4,7% do aż 8,5%. WHO podaje też, że w 2016 roku odnotowano około 1,6 miliona zgonów bezpośrednio spowodowanych cukrzycą. Między innymi z tego powodu szacuje się, że w 2030 roku choroba ta stanie się jedną z siedmiu głównych przyczyn śmierci pacjentów.

– Cukrzyca należy do grupy chorób przewlekłych, która generuje liczne powikłania, mogące prowadzić nawet do stałego inwalidztwa – wyjaśnia w rozmowie z ForumLeczeniaRan.pl dr hab. n. med. Marek Kucharzewski, Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran. – Obecnie jest jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty, niewydolności nerek, zawałów serca, a także zespołu stopy cukrzycowej, czyli bardzo groźnego powikłania, którego następstwem może być nawet amputacja kończyn dolnych. Liczne dane pokazują, że amputacje u diabetyków przeprowadza się od 10 do 30 razy częściej w porównaniu do reszty populacji – to pokazuje, jak duża jest skala tego problemu na poziomie globalnym.

Czym jest zespół stopy cukrzycowej?

Zespół stopy cukrzycowej (ZSC) jest następstwem wieloletniej, nieprawidłowo leczonej cukrzycy. Światowa Organizacja Zdrowia definiuje ją jako przewlekłe owrzodzenie kończyn dolnych, które charakteryzuje się występowaniem infekcji lub destrukcji tkanek głębokich stopy w połączeniu z występowaniem neuropatii oraz chorób naczyń obwodowych o różnym stopniu zaawansowania. Utrzymująca się hiperglikemia doprowadza do uszkodzenia naczyń krwionośnych, co przyczynia się do zmniejszenia się ich elastyczności, które z kolei skutkuje niedokrwieniem tkanek stopy. Na powstanie ZSC wpływa również zwiększona lepkość krwi prowadząca do pojawienia się zakrzepów, a tym samym – niedotlenienia tkanek. Nie bez znaczenia jest również zespół neuropatyczny, czyli uszkodzenie nerwów obwodowych, powodujące zaburzenia odczuwania wibracji i bólu, przez co pacjent przez długi czas może nie być świadomy otarć i uszkodzeń powstających na stopie.

O ryzyku pojawienia się stopy cukrzycowej u diabetyków opowiedział w rozmowie z Forum Leczenia Ran dr hab. n. med. Marek Kucharzewski:

– Zazwyczaj zespół stopy cukrzycowej występuje dopiero po około 10–15 latach od zachorowania na cukrzycę. Dzieje się tak, gdyż z biegiem czasu znacząco wzrasta ryzyko uszkodzenia nerwów obwodowych oraz pojawienia się zmian miażdżycowych, które przyczyniają się do rozwoju tego groźnego powikłania. Problem ten w dominującej mierze dotyczy chorych z cukrzycą typu 2, a bezpośrednią przyczyną jego rozwoju może być na przykład infekcja grzybicza, ale też nieprawidłowo dopasowane obuwie – wyjaśnił ekspert.

Jak podają eksperci z czasopisma „Leczenie Ran”, ZSC występuje najczęściej u osób w przedziale wiekowym 55–65 lat, przy czym mężczyźni chorują stosunkowo częściej niż kobiety. W ciągu całego życia ryzyko powstania tego powikłania u pacjenta z cukrzycą wynosi 15–20%. Zdarza się jednak, że z powodu „niemego” charakteru czynników etiopatogenetycznych proces diagnostyki i leczenia zespołu stopy cukrzycowej może znacząco się opóźnić, co obniża jakość życia chorego.

Jak rozpoznać zespół stopy cukrzycowej?

Ze względu na zmiany neuropatyczne pojawiające się wraz z zespołem stopy cukrzycowej chory przez długi czas może nie mieć świadomości zagrożenia. Uszkodzenie nerwów obwodowych powoduje bowiem najpierw zmniejszenie, a następnie całkowity zanik odczuwania dotyku, bólu, temperatury i wibracji, przez co pojawiające się na stopie uszkodzenia i otarcia nierzadko pozostają niezauważone przez chorego.

– Osoby cierpiące na cukrzycę powinny zwracać szczególną uwagę na wszelkie zmiany pojawiające się w obrębie stóp – tłumaczy dr hab. n. med. Marek Kucharzewski. – Alarmującym objawem w takim przypadku może być nawet sucha, pękająca skóra, której stan wynika głównie ze zmian neuropatycznych. Przy braku odpowiedniej pielęgnacji, w tych niewielkich uszkodzeniach powstających na skutek pękania naskórka nierzadko pojawia się infekcja sięgająca w głąb skóry.

Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran zaznacza jednak, że nie jest to jedyny niepokojący symptom – uwagę powinien zwrócić również tzw. modzel oraz rana, która nie wykazuje oznak gojenia przez dłuższy czas:

– Kolejnym niepokojącym objawem dla diabetyków jest tzw. modzel, czyli gruba warstwa naskórka, nazywana przez pacjentów odciskiem. Jego pojawienie się stwarza ryzyko zwiększonego ciśnienia na głębsze warstwy skóry, co z kolei skutkuje tworzeniem się krwiaków oraz infekcji. Bardzo często zdarza się, że ZSC zostaje zauważony dopiero wówczas, gdy w obrębie stopy pojawia się owrzodzenie, czyli niegojąca się przez dłuższy czas rana, której dodatkowo mogą towarzyszyć takie symptomy, jak ropny wysięk z rany, gorączka, dreszcze, wymioty czy ból nogi. W przypadku takich pacjentów wymagana jest natychmiastowa hospitalizacja – dodaje ekspert.

Jak leczyć zespół stopy cukrzycowej?

– Walka z zespołem stopy cukrzycowej wymaga współpracy wielu specjalistów, m.in. diabetologów, chirurgów naczyniowych, ortopedów, pielęgniarek oraz dietetyków – mówi dr Kucharzewski. – W przypadku wystąpienia objawów miażdżycy niezwykle istotna jest rewaskularyzacja tętnic kończyn dolnych, dzięki której poprawi się ukrwienie w ranie i będzie ona miała możliwość prawidłowego wygojenia się. Jeżeli ZSC penetruje do układu kostnego, a jego elementy ulegają martwicy, należy natychmiast ją usunąć i dokładnie oczyścić ranę. Istotna jest także stabilizacja parametrów metabolicznych, a to z kolei wymaga przestrzegania przez pacjenta ustalonej diety, gdyż przy niewyrównanej glikemii każde odstępstwo może powodować trudności z gojeniem się owrzodzenia.

Niezależnie od typu ZSC, każdy wymaga przede odciążenia kończyny, odpowiednio dobranej antybiotykoterapii, wyrównania metabolicznego, właściwego postępowania miejscowego, a także stosowania opatrunków dostosowanych do fazy gojenia ran. Odciążenie stopy osiąga się dzięki zastosowaniu specjalistycznego obuwia, które zmniejsza ucisk na część kończyny objętą owrzodzeniem. Jeśli zaś chodzi o odpowiednie zaopatrzenie rany, doskonale sprawdzają się opatrunki piankowe, natomiast w przypadku obszernych ran z wysiękiem oraz ran zakażonych zaleca się opatrunki np. ze srebrem, które charakteryzują się właściwościami bakteriobójczymi.

Profilaktyka ZSC dzieli się na dwa etapy

Osoby chore na cukrzycę powinny przede wszystkim zadbać o odpowiednią higienę i pielęgnację stóp. Należy zwracać uwagę na wszelkie zmiany pojawiające się w obrębie kończyn dolnych, w tym na suchość skóry oraz wszelkie, nawet najmniejsze odciski i otarcia.

Dr hab. n. med. Marek Kucharzewski w rozmowie z ForumLeczeniaRan.pl wyjaśnił, że profilaktykę ZSC podzielić można na dwa etapy – prewencję pierwotną oraz wtórną.

– Prewencja pierwotna polega przede wszystkim na prawidłowym leczeniu samej cukrzycy, to znaczy m.in. na kontroli glikemii, ciśnienia tętniczego, parametrów lipidogramu oraz ogólnych badań moczu. Należy pamiętać, że każda rana, która pojawi się na stopie, może rozwinąć się niezwykle szybko, dlatego im szybciej zostanie zauważona, tym szybsze i skuteczniejsze będzie jej leczenie. Dodatkowo pacjent cierpiący na cukrzycę powinien być odpowiednio wyedukowany w kwestii opieki nad stopami, co leży po stronie personelu medycznego. Chorzy powinni zostać uświadomieni o tym, że muszą unikać wszelkich urazów, a co za tym idzie pamiętać na przykład o obuwiu ochronnym, chronieniu stóp przed zbyt wysoką temperaturą oraz unikaniu maceracji skóry poprzez zbyt długie moczenie kończyn w wodzie. Prewencja wtórna natomiast polega na przestrzeganiu wszystkich wymienionych wytycznych, a dodatkowo kontrolowaniu stanu stóp w poradni minimum raz na trzy miesiące – mówi Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran.

W przypadku zespołu stopy cukrzycowej szczególne znaczenie ma efektywna profilaktyka, która może znacznie ograniczyć ryzyko wystąpienia tego niebezpiecznego dla zdrowia i życia powikłania. Leczenie natomiast wymaga zastosowania odpowiednich terapii, których istotną częścią jest wykorzystanie sprawdzonych opatrunków oraz dobrze dobranego obuwia ochronnego.

11 thoughts on “Jak leczyć zespół stopy cukrzycowej?

  1. Ze stopą cukrzycową chodze z mama do dobrej przychodni przy ul. Lutomierskiej 65 Centrum Stopy.
    Wizyta zawsze przebiega sprawnie i efektywnie, a po zabiegu mama zawsze dostaje dalsze zalecenia, wyznaczenie kolejnej wizyty na zmiane opatrunków zajmuje pare dni. Polecam serdecznie jesli ktos sie zastanawia jaką przychodnie wybrac.

    1. również polecam, moja babcia leczy się u p. Agnieszki Głuszczak właśnie w tej przychodni. Specjalistka przez duże „S”

  2. Witam serdecznie mam środek, który pomaga przy stopie cukrzycowej i przy trudno gojących się ranach. Proszę o kontakt. Pozdrawiam.

  3. Chciałabym się podzielić swoją opinią i doświadczeniem. Mój tato jest cukrzykiem i zrobiła mu się bardzo brzydka rana na stopie. Ciągle pękała, sączyła się. Już nikt z rodziny nie potrafił sobie z tym poradzić aż z polecenia trafiliśmy do Centrum stopy w Warszawie. Już na pierwszej wizycie poświęcono nam bardzo dużo czasu. Stopa cukrzycowa, a dokładnie rana zaczęła się goić. Dostaliśmy zalecenie jak w domu możemy samodzielnie ją opatrzeć. Noga zupełnie inaczej wygląda, widać dużą poprawę. Jesteśmy wszyscy bardzo zadowoleni z efektów i śmiało każdemu mogę polecić to miejsce. Wiem że zajmują się nie tylko stopą cukrzycową ale każdą rana.

  4. Moja rodzina zmagała się z takim problem jednak po latach szukania znaleźliśmy na to świetny chodź nie za tani sposób ale wszystko się świetnie zagoiło, zapraszam do kontaktu

  5. Bierz mamę i na pijawki – Gabinet hirudoterapii
    spiesz się to nie może czekać… zaufaj
    i nie daj się namówić na maści, ciągłe wycinanie i zmiany opatrunków
    ja tak też jeździłem i co pojechałem lekarz coraz więcej usuwał bo martwica
    a lekarz … wszyscy polecali

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *