Jakie wyróżniamy rodzaje ran?
Leczenie ran Newsy Obok slidera

Jakie wyróżniamy rodzaje ran?

Rana to przerwanie anatomicznej ciągłości skóry lub położonych głębiej tkanek. Wywołują je czynniki zewnętrzne oraz wewnętrzne. Czas gojenia rany zależy od jej rodzaju, tego czy kwalifikuje się jako rana ostra czy przewlekła. Jakie rodzaje ran możemy wyróżnić?

Rany to obrażenia otwarte, w których uszkodzeniu może ulec skóra lub błona śluzowa. Ze względu na głębokość uszkodzonej tkanki wyróżnia się otarcia i zadrapania, gdzie uszkodzony został naskórek i wierzchnia warstwa skóry właściwej oraz rany powierzchowne, głębokie i drażniące.

  • rany powierzchowne: nie przekraczają warstwy podskórnej tkanki podskórnej,
  • rany głębokie: przekraczają warstwę podskórną tkanki podskórnej,
  • rany drążące: przenikają do głęboko położonych organów lub jam ciała.

Wyróżniamy również rany proste, złożone i powikłane. Rany proste – rany powierzchowne zazwyczaj dotyczą powłok ciała, mają niewielkie rozmiary. Prawidłowo zaopatrzone goją się bez powikłań. Natomiast przy ranie złożonej uszkodzone zostają naczynia, nerwy, ścięgna, a także narządy wewnętrzne. Przy ranach powikłanych zazwyczaj stwierdza się zakażenie przyranne, ropień lub ropowicę.

Rany dzielimy na powstałe wskutek czynników zewnętrznych i wewnętrznych

Czynniki zewnętrzne:

  • rany mechaniczne – urazowe, otarcia, rany cięte, kłute, kąsane,
  • termiczne i chemiczne – oparzenia i odmrożenia.

Czynniki wewnętrzne:

  • owrzodzenia – owrzodzenia goleni, odleżyny, rany w przebiegu zespołu stopy cukrzycowej.

Jak długo goją się rany?

Czas zagojenia rany zależy od tego, czy jest raną ostrą czy przewlekłą. Rany ostre goją się w szybkim tempie bez powikłań, zazwyczaj do 8 tygodni. Natomiast rany przewlekłe goją się o wiele dłużej, często występują powikłania oraz trwają powyżej 8 tygodni.

Ranę uszkadzają czynniki penetrujące i niepenetrujące

Rana jest spowodowana działaniem penetrującego i niepenetrującego czynnika uszkadzającego. Uszkadzają je czynniki fizyczne, termiczne, chemiczne i promieniowanie jonizujące.

W zależności od mechanizmu uszkodzenia tkanek wyróżniamy m.in. rany kłute, cięte, tłuczone oraz rąbane.

Rany cięte zadane są ostrym przedmiotem. Taka rana zazwyczaj obficie krwawi, ma równe i gładkie brzegi, szczelinowy kształt i goi się dobrze.

Rany kłute również powstają wskutek działania ostro zakończonym przedmiotem. Widoczny jest w niej otwór wkłucia, kanał oraz w przypadku kiedy narzędzie przeszyje ciało na wylot – otwór wykłucia. W takiej ranie czasem uszkodzone zostają tkanki i narządy położone głębiej.

Rany tłuczone powstają w wyniku uderzenia tępym narzędziem lub uderzenia o twardy przedmiot, bądź podłoże. Zazwyczaj umiarkowanie krwawią, mają nierówne brzegi, oraz towarzyszy im stłuczenie i obrzęk okolicznych tkanek. Zdarza się również, że przy ranie tłuczonej dochodzi do obrażeń narządów wewnętrznych oraz złamań kości.

Rany rąbane zadawane są dużą siłą narzędziem tnącym. Zazwyczaj są głębokie, a wyglądają podobnie do rany ciętej i tłuczonej.

Rany miażdżone powstają wskutek działania siły większej niż przy ranach tłuczonych. Tutaj obrażenia rany są poważniejsze, a skutkiem mogą być rozległe uszkodzenia tkanek oraz złamania kości. Krwawienie z ran miażdżonych zazwyczaj nie występuje lub jest niewielkie.

Rany szarpane zadawane są z dużą siłą, przedmiotem o ostrych i nierównych krawędziach. Rany te mają poszarpane, nierówne i nierzadko niedokrwione brzegi. Przy ranach szarpanych dochodzi do naderwania i odwarstwienia tkanek pokrywowych, a czasem nawet całkowitego oderwania, w wyniku czego powstaje ubytek tkankowy.

Rany płatowe powstają wskutek przedmiotu działającego ukośnie do powierzchni ciała, co powoduje odwarstwienie tkanek.

Rany kąsane spowodowane są ugryzieniem zwierząt. Z uwagi na uszkodzenie tkanki i zakażenie z flory jamy ustnej zwierzęcia, zazwyczaj źle się goją i mogą mieć charakter rany szarpanej, kłutej oraz miażdżonej. Istnieje możliwość zakażenia wścieklizną.

Rany postrzałowe powstają na skutek zranienia pociskiem z broni palnej, odłamkiem bomb czy min. Takie rany mają wlot, kanał oraz często wylot. Rana wlotowa zazwyczaj jest niewielka w przeciwieństwie do wylotowej, która jest znacznie większa, charakteryzuje się poszarpanymi brzegami oraz ubytkiem skóry. Rana postrzałowa bez wylotu to rana ślepa. Cechą charakterystyczną rany postrzałowej jest również uszkodzony obszar wokół kanału spowodowany energią kinetyczną pocisku.

Rany amputacyjne powstają po całkowitym oddzieleniu się obwodowych części ciała takich jak kończyny, nos czy uszy.

Rany zatrute to rany po ukąszeniach owadów, stawonogów i gadów. Takiej ranie zazwyczaj towarzyszy obrzęk, zaczerwienienie i ból. Czasem można na niej zauważyć ślad po ukąszeniu.

Rany termiczne powstają na skutek wszelkiego rodzaju oparzeń, m.in. wrzątkiem, parą, ogniem.

Rany chemiczne spowodowane są oparzeniami różnego rodzaju kwasami czy ługami.

Podział ran zależy również od czystości pola operacyjnego

Dzielimy je wtedy na czyste, czyste-skażone, skażone i brudne.

Rany czyste to rany operacyjne. Nie dochodzi w nich do kontaktu ze zmianami zapalnymi oraz do otwarcia światła układu pokarmowego, oddechowego, moczowego i płciowego. Tego rodzaju rany zamyka się szwami pierwotnymi i jeżeli zachodzi taka potrzeba – drenuje w układzie zamkniętym.

Rany czyste-skażone  to rany operacyjne, w których doszło do otwarcia światła układu pokarmowego, oddechowego, moczowego czy płciowego, w stopniu kontrolowanym, bez nadmiernego skażenia pola operacyjnego.

Rany skażone to rany otwarte, świeże, powypadkowe. Takie rany powstają w trakcie operacji, w której nie zostały zachowane zasady jałowości np. otwarty masaż serca lub ze znacznym wyciekiem treści z przewodu pokarmowego oraz podczas kontaktu z ostrymi nieropnymi zmianami zapalnymi.

Rany brudne to stare rany pourazowe, w których obecne są martwe fragmenty tkanek a także rany, w których dochodzi do kontaktu z obszarem zakażonym lub perforacji trzewi. Mikroorganizm powodujący zakażenie był obecny w polu operacyjnym jeszcze przed operacją.

Odleżyny to uszkodzenia skóry, tkanek i kości

Rodzajem rany są również odleżyny. Powstają wskutek długiego leżenia, a dokładniej długotrwałego ucisku hamującego prawidłowy przepływ krwi.

Rany w owrzodzeniach powstają na skutek obumierania tkanek w wyniku działania czynników endogennych. Ich przyczyną mogą być zmiany w obrębie naczyń tętniczych i żylnych, neuropatie, miejscowy ucisk, a nawet infekcyjne schorzenia skóry. Natomiast rany powikłane pojawiają się, kiedy uraz obejmuje tkankę miejscową, kości i organy wewnętrzne.

Źródła: poradnikzdrowie.pl, chirurgia-transplantacyjna.wum.edu.pl

Przeczytaj także: Postępowanie miejscowe w ranach zakażonych

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o