Newsy Obok slidera Opatrunki

Kiedy i w jaki sposób stosować opaskę uciskową?

Prawidłowe stosowanie opaski uciskowej u wielu osób wciąż może budzić wątpliwości – okazuje się bowiem, że nie jest ona odpowiednia dla każdego rodzaju zranienia i każdego krwotoku, ponadto jej niewłaściwe zastosowanie może prowadzić nawet do amputacji kończyny. Kiedy i w jaki sposób więc powinno się używać opasek uciskowych?

Do czego służy opaska uciskowa?

Zadaniem opaski uciskowej (ang. tourniquet) jest przede wszystkim zatamowanie krwotoku z kończyny. Przy jej prawidłowym zastosowaniu prowadzi ona do zamknięcia tętnic, które doprowadzają krew do miejsca zranienia, przez co założenie jej powyżej rany pozwala na kontrolowanie krwotoku. Należy jednak pamiętać, że opaskę uciskową można stosować jedynie w konkretnych sytuacjach i wymaga to odpowiedniego przeszkolenia, gdyż jej nieodpowiednie użycie może skutkować nawet zagrożeniem życia pacjenta. Dlatego ważne jest, aby – doceniając zalety takiego rozwiązania – mieć świadomość tego, kiedy i w jaki sposób powinno się wykorzystywać opaskę uciskową w celu ratowania osoby poszkodowanej.

Najczęstsze błędy popełniane przy używaniu opaski uciskowej

Przez dugi czas panowało przekonanie, że opaska uciskowa powinna być stosowana w przypadku każdego krwotoku i wiele osób wciąż podziela ten pogląd, stosując prowizoryczną opaskę do pomocy poszkodowanym. Jak się jednak okazuje, metoda ta jest nieskuteczna, kiedy wykorzystują ją osoby nieprzeszkolone, przez co krwotok może nawet nasilać się, zamiast ustąpić. Wynika to z faktu, że jej skuteczność wynika przede wszystkim z zamknięcia przepływu krwi w tętnicach zaopatrujących zranioną kończynę, a odpowiednie założenie ucisku wymaga zastosowania dużej siły – kiedy więc opaska jest zbyt słabo zaciśnięta, przepływ krwi w tętnicach nie zostaje zatrzymany, dochodzi jednak do zamknięcia jej przepływu w żyłach zranionej kończyny.

Ponieważ opaskę zakłada się powyżej miejsca krwawienia, dochodzi wówczas do sytuacji, w której przepływ krwi w tętnicy jest zachowany, a w żyłach jest ograniczony, co prowadzi do wzrostu ciśnienia w nich – wówczas krew nie może wrócić do serca i zaczyna z jeszcze większą intensywnością wydostawać się z rany. Wiedza na temat zagrożeń wynikających z tego mechanizmu pozwala zapobiegać nie tylko niepotrzebnemu zwiększaniu krwotoku, ale również niekorzystnym następstwom zdrowotnym dla poszkodowanego.

Kiedy powinno się zastosować opaskę uciskową?

Opaskę uciskową stosuje się przede wszystkim w przypadkach silnego krwawienia bądź krwotoku m.in. w takich sytuacjach, jak masowy wypadek komunikacyjny, gdy nie ma możliwości poświęcenia każdemu pacjentowi dużej ilości czasu przed przyjazdem służb ratunkowych, a także amputacja kończyny w wyniku wypadku lub zmiażdżenie kończyny połączone z silnym krwotokiem. Wśród szczegółowych wskazań do zastosowania opaski uciskowej wyróżnia się przede wszystkim:

  • zatrzymywanie krwawienia w zdarzeniu masowym,
  • zatrzymywanie krwawienia w przypadku braku możliwości ewakuacji poszkodowanego z ograniczonej przestrzeni,
  • zatrzymywanie krwawienia w warunkach zagrożenia zewnętrznego, np. na polu walki lub podczas pożaru,
  • „samoratownictwo”, kiedy poszkodowany zmuszony jest do samodzielnego hamowania krwotoku, szczególnie w przypadku ran powstałych na kończynach górnych,
  • zatrzymywanie krwawienia niemożliwego do opanowania przy pomocy bezpośredniego ucisku, np. w przypadku rozległych obrażeń na skutek zmiażdżenia,
  • przygniecenie kończyn dolnych i przedłużający się czas uwolnienia poszkodowanego.

W jaki sposób prawidłowo założyć opaskę uciskową w celu zatrzymania krwawienia?

Podczas zakładania opaski uciskowej powinno się przede wszystkim pamiętać o własnym bezpieczeństwie, ponieważ osoba opatrująca jest wówczas szczególnie narażona na kontakt z krwią poszkodowanego – z tego względu przed rozpoczęciem opatrywania należy włożyć rękawiczki ochronne. Czynności ratownicze rozpoczyna się od zlokalizowania i uwidocznienia rany, co niekiedy wymaga usunięcia odzieży, a następnie silnego uciśnięcia rany przy pomocy opatrunku, który nie rozpadnie się w kontakcie z krwią, a więc na przykład gazy opatrunkowej. Aby zastosować opaskę uciskową prawidłowo, trzeba również unieść krwawiącą kończynę poszkodowanego do góry, co umożliwia zmniejszenie krwawienia, i umieścić ją powyżej zranienia. Na opatrunku natomiast kładzie się materiał, którego zadaniem jest miejscowe uciskanie rany – w tym przypadku najlepiej sprawdzi się na przykład zwinięty w rolkę bandaż. Należy przyłożyć go zgodnie z kierunkiem rany, a potem całość owinąć bandażem bądź trójkątną chustą. Jeżeli krew zaczyna przeciekać, można dołożyć kolejną warstwę gazy, jednak bez zdejmowania niepotrzebnej, gdyż to może prowadzić do uszkodzenia rany. W przypadku gdy zranienie dotyczy kończyny górnej, na koniec należy unieruchomić ją wykonanym z trójkątnej chusty temblakiem.

Jeśli chodzi o proces zakładania samej opaski uciskowej, powinno się pamiętać o następujących zasadach:

  • zakłada się ją zawsze powyżej rany, około 5 centymetrów nad zranieniem, na tzw. proksymalnej części kończyny, czyli ramieniu bądź udzie, a nigdy poniżej łokcia bądź kolana,
  • opaskę uciskową należy pozostawić na kończynie do momentu, kiedy ustaje krwawienie bądź zanika tętno – zazwyczaj nie dłużej niż 60–90 minut, gdyż po tym czasie może dojść do uszkodzenia bądź martwicy tkanek, co nierzadko prowadzi nawet do amputacji,
  • zawsze należy odnotować godzinę założenia opaski uciskowej.

Ponadto do momentu przyjazdu służb ratowniczych powinno się umieścić rannego w możliwie spokojnym i bezpiecznym miejscu, a jeśli istnieje taka możliwość – nakryć go ciepłym materiałem i podać do picia ciepły płyn. Jeżeli krwotok ustaje, oznacza to, że opaska uciskowa założona została prawidłowo, spełniając swoje zadanie.

Źródło: Kursyratownictwa.pl

Przeczytaj również: Opracowany w Izraelu bandaż zatrzymuje krwawienie w kilka sekund

Przeczytaj bezpłatnie artykuł w czasopiśmie „Chirurgia Plastyczna i Oparzenia”:

Zastosowanie opatrunku hemostatycznego w leczeniu krwawienia z rany oparzeniowej – doświadczenia własne

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *