Ok. 6 tys. osób w Polsce z Osteoartropatią Charcota
Leczenie ran Newsy Obok slidera Pielęgnacja Profilaktyka Rodzaje ran Zakażenia Zespół stopy cukrzycowej

Ok. 6 tys. osób w Polsce z Osteoartropatią Charcota

Ten tekst przeczytasz w 3 min.

Osteoartropatia Charcota dotyka 0,1 – 0,4% wszystkich pacjentów z cukrzycą. Jej podłożem jest polineuropatia obwodowa. Występuje u osób cierpiących na cukrzycę od wielu lat. Rzadko jest pierwszym objawem niezdiagnozowanej cukrzycy. Według szacunków, ponad 415 mln osób na świecie choruje na cukrzycę.

Stopa Charcota objawia się postępującą destrukcją układu kostno-stawowego w stopie. Stosunkowo często występuje u osób u których nie rozpoznano choroby lub zastosowano niewłaściwe postępowanie, które doprowadziło część pacjentów do kalectwa, a czasem nawet utraty kończyny.

Problematyka Osteoartropatii Charcota

Neuroosteoartropati Charcota zazwyczaj towarzyszy silny ból. Czasem choroba przebiega bezboleśnie i powoduje destrukcję stawów i kości kończyny, co powoduje upośledzenie czucia. Główną przyczyną tego schorzenia w ostatnich latach jest polineuropatia cukrzycowa. Szacuje się, że z uwagi na rodzaj metody pomiaru schorzenie występuje u 10-90% osób z cukrzycą.

Stopa Charcota występuje zazwyczaj u osób, którzy chorują na cukrzycę dłużej niż 10 lat. Według niektórych źródeł, schorzenie to dotyka nawet 7,5% cukrzyków. Cechy radiologiczne osteoartropatii stwierdza się u 29% pacjentów z polineuropatią cukrzycową. 9% przypadków zostało stwierdzonych z obustronnymi zmianami o charakterze Osteoartropatii Charcota.

Schorzenie dotyka niemalże wyłącznie stopy. Towarzysząca jemu destrukcja najczęściej niszczy stawy stępowo-śródstopne – w 40% oraz stawy stępu – w 30%. Rzadziej, bo w 15% dotyka stawu międzypaliczkowego i śródstopno-paliczkowego, w 10% stawu skokowego i w 5% kości piętowej.

Czynniki etiologiczne Osteoartropatii Charcota

Do czynników etiologicznych w Osteoartropatii Charcota zaliczyć należy:

  • zwiększony przepływ tętniczo-żylny, który jest wynikiem neuropatii autonomicznej, prowadzi on do resorpcji kości, co w konsekwencji powoduje jej osłabienie, złamania lub deformacje – teoria neurowaskularna,
  • upośledzone czucie i jego ochronną funkcję w stosunku do powtarzających się urazów i mikrozłamań, których stan pogarsza się poprzez obciążenie stawu – teoria neurotraumatyczna,
  • niekontrolowaną odpowiedź zapalną, spowodowaną urazem (teoria niekontrolowanego stanu zapalnego).

U ok. 2,7% pacjentów z osteoartropatią Charcota konieczna jest amputacja

Choroba objawia się w dwóch fazach, ostrej i przewlekłej. Przedział czasowy, który oddziela te dwie fazy nie jest oddzielony żadnym kryterium czasowym. Obie fazy różnią się obrazem klinicznym oraz rodzajem patologicznych zmian w obrębie objętego chorobą stawu. Niekiedy niektóre cechy, które towarzyszą w obu fazach mogą występować w jednym czasie.

Podczas fazy ostrej pojawia się obrzęk, zaczerwienienie oraz ucieplenie chorej stopy, czyli podwyższenie temperatury o 2-6 °C. Podczas tej fazy chory nie gorączkuje i zazwyczaj nie odczuwa dolegliwości bólowych. Fazę ostrą powoduje uraz, często nieznanego pochodzenia. W fazie przewlekłej do normy wraca zaczerwienienie skóry i temperatura stopy. Podczas tej fazy stopa jest zdeformowana, rozdęta, formują się nowe elementy kostne, a także zmniejsza się ruchomość stawów. Obie fazy mogą prowadzić do utraty funkcji podporowej stopy, pojawienia się owrzodzenia i zakażenia, co w niektórych przypadkach może spowodować odjęcie zajętej kończyny.

Rozpoznanie i leczenie schorzenia Charcota

Najistotniejszym elementem leczenia osteoartropatii Charcota jest odciążenie stopy do czasu ustąpienia fazy ostrej. Trwa to zazwyczaj od 3 do 6 miesięcy. Niezwykle ważna wówczas jest odpowiednia edukacja pacjenta i jego najbliższych w zakresie odpowiedniego realizowania zaleceń. Jest to ważne z uwagi na osłabione odczuwanie bólu przez pacjenta neuropatycznego, dlatego pomimo braku bólu pacjent nie powinien obciążać chorej stopy. W odciążeniu stopy sprawdzają się kule łokciowe, wózek inwalidzki lub but pneumatyczny. Złotym standardem w leczeniu tego schorzenia jest zastosowanie gipsu lekkiego.

W celu zachowawczego leczenia neuroartropatii Charcota należy wyrównać metabolizm cukrzycy, wykorzystując przejściową intensywną insulinoterapię, a także terapię neuropatii, poprzez zastosowanie m.in. kwasu alfaliponowego. Leczenie chorej stopy, której towarzyszy owrzodzenie czy zakażenie polega na stosowaniu się według algorytmów dla zespołu stopy cukrzycowej (ZSC), włączając odpowiednią antybiotykoterapię.

Chirurgia a stopa Charcota

Metody chirurgiczne w osteoartropatii Charcota stosuje się w przypadku ciężkich deformacji w obrębie śródstopia i stawu skokowego, z uwagi na ryzyko powstawania owrzodzeń i brak możliwości stosowania ortez odciążających lub obuwia odciążającego. Leczenie chirurgiczne w przypadku tego schorzenia polega na usunięciu przemieszczonych ku podeszwie fragmentów kostnych, stabilizacji kości, a także wydłużeniu ścięgna Achillesa.

Neuroartropatia Charcota w swoim przebiegu przypomina inne schorzenia, które przebiegają ze stanem zapalnym, takie jak choroby reumatyczne, uszkodzenia nerwów obwodowych, neuropatię w przebiegu alkoholizmu lub urazy. W sytuacji pojawienia się objawów stanu zapalnego, kluczowym jest unieruchomienie i całkowite odciążenie kończyny.

Źródło: Szcześniak G., Rachoń M., Kozak-Nurczyk P. i wsp., Neuroosteoartropatia Charcota – schorzenie budzące problemy diagnostyczne i terapeutyczne w codziennej praktyce lekarskiej – opis przypadku, Forum Zakażeń 2016;7(6):463-468

Przeczytaj także: Charakterystyka i zasady postępowania w przypadku infekcji stopy cukrzycowej

Przeczytaj bezpłatnie artykuł w czasopiśmie „Leczenie Ran”:

RANY PRZEWLEKŁE – EPIDEMIOLOGIA I CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA PROCES GOJENIA

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *