U pacjentów po przeszczepach narządów znacznie częściej występują powikłania związane z gojeniem ran. Jest to związane m.in. z leczeniem immunosupresyjnym oraz chorobami współistniejącymi. Dla specjalistów sprawujących opiekę nad pacjentem po przeszczepie oznacza to więc konieczność zwiększonej czujności  i dokładnej obserwacji pacjenta pod względem wystąpienia powikłań, które mają bezpośredni wpływ na przyjęcie organu i ogólne wyniki leczenia pacjentów.

Rany pooperacyjne i przewlekłe u biorców przeszczepów nie są jedynie rutynowym problemem chirurgicznym. Wynika to z tego, że występują w zmienionym środowisku fizjologicznym, np. w trakcie leczenia immunosupresyjnego, stosowanego w celu zapobiegania odrzucenia przeszczepu, które jednocześnie może nasilać reakcję zapalną organizmu i upośledzać funkcje naprawcze. Oznacza to, że tradycyjne założenia dotyczące czasu gojenia czy oszacowania ryzyka infekcji mogą nie mieć zastosowania.

Epidemiologia powikłań ran po przeszczepie

Odsetek zakażeń miejsca operowanego (ZMO) po przeszczepie narządu miąższowego waha się od około 5 proc. do 30 proc. w zależności od rodzaju narządu, chorób współistniejących pacjenta i czynników operacyjnych. U pacjentów po przeszczepie nerki częstość występowania ZMO wynosi od 3 proc. do 11 proc., a u pacjentów po przeszczepie wątroby może wynosić nawet 20 proc.

Opóźnione gojenie ran również jest bardzo powszechne. Badania pokazują, że aż 25 proc. biorców przeszczepów doświadcza upośledzonego gojenia ran z powodu stosowania leków immunosupresyjnych, takich jak kortykosteroidy i inhibitory mTOR, które zaburzają syntezę kolagenu i angiogenezę.

Oprócz ran chirurgicznych, biorcy przeszczepów są również narażeni na wystąpienie ran przewlekłych, w  tym odleżyn i owrzodzeń kończyn dolnych. Ryzyko to potęguje wysoki wskaźnik występowania cukrzycy, chorób naczyń obwodowych i niedożywienia w tej grupie pacjentów.

Wpływ immunosupresji na gojenie ran

Terapia immunosupresyjna jest kluczowym elementem przyczyniającym się do sukcesu przeszczepu. Jest również głównym czynnikiem ryzyka powikłań związanym z raną. Leki te zmieniają bowiem niemal każdy etap gojenia się rany.

Kortykosteroidy upośledzają rekrutację komórek zapalnych i odkładanie kolagenu, podczas gdy inhibitory kalcyneuryny i leki antyproliferacyjne hamują funkcję fibroblastów i angiogenezę. Z opóźnionym gojeniem się ran i rozejściem się rany pooperacyjnej silnie wiążą się również inhibitory mTOR – wskaźniki powikłań sięgają nawet 35 proc.

Zmienione przez leki środowisko gojenia rany zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia nietypowych objawów, utrudniając wczesne wykrycie powikłań i zwiększając ryzyko rozwoju ciężkiej infekcji, a także stanów zagrażających przeszczepowi.

Ryzyko infekcji

Infekcja rany jest jednym z najpoważniejszych powikłań w opiece nad raną po przeszczepie. Biorcy przeszczepów mają od 2 do 4 razy wyższe ryzyko zakażenia w porównaniu z pacjentami poddawanymi innym procedurom chirurgicznym. Ponadto infekcje są nie tylko częstsze, ale również cięższe. Wiążą się z dłuższą hospitalizacją, zwiększonym ryzykiem ponownej operacji i wyższą śmiertelnością. Sytuację dodatkowo komplikują zakażenia oportunistyczne, ponieważ patogeny wielolekooporne występują częściej u pacjentów z obniżoną odpornością.

Podsumowanie

Dla specjalistów sprawujących opiekę nad pacjentem po przeszczepie oznacza to więc konieczność zwiększonej czujności  i dokładnej obserwacji pacjenta pod względem wystąpienia powikłań, które mają bezpośredni wpływ na przyjęcie organu i ogólne wyniki leczenia pacjentów. Zakażenia pochodzące z ran pooperacyjnych mogą prowadzić do powikłań ogólnoustrojowych, w tym sepsy i dysfunkcji przeszczepu.

Stawka jest więc wysoka – połączenie zaburzeń gojenia, zwiększone ryzyko infekcji i nietypowy obraz kliniczny tworzą wyjątkowo trudny scenariusz, który wymaga specjalistycznej wiedzy. Umiejętność skutecznego leczenia ran po przeszczepie jest więc kluczowa w edukacji specjalistów sprawujących opiekę nad raną.

Źródło: woundsource.com