Skuteczne leczenie i zapobieganie odleżynom
Leczenie ran Obok slidera Odleżyny Profilaktyka Rodzaje ran

Skuteczne leczenie i zapobieganie odleżynom

Ten tekst przeczytasz w 3 min.

Odleżyny stanowią poważny problem pod względem medycznym oraz społecznym. Czasopismo naukowe „Pielęgniarstwo w Anestezjologii i Intensywnej Opiece” podaje, że odleżyny obserwuje się w Polsce u 3–17% chorych leczonych w szpitalu i 17–28% osób objętych opieką domową. W jaki sposób leczyć, a przede wszystkim – w jaki sposób można im skutecznie zapobiegać?

Odleżyny to wciąż duży problem

Owrzodzenia odleżynowe, inaczej zwane odleżynami, to uszkodzenia skóry powstałe na skutek powtarzającego się nacisku bądź tarcia. Zazwyczaj obserwuje się je u ludzi, którzy z powodu wieku, choroby bądź połączenia tych dwóch czynników są czasowo bądź trwale unieruchomieni w łóżku, jednak zdarza się, że powstają również u osób niepełnosprawnych, korzystających z wózka inwalidzkiego. Czynniki te zazwyczaj znacznie utrudniają, a nawet uniemożliwiają pacjentowi wykonywanie podstawowych czynności związanych z higieną i samoopieką, co może prowadzić do rozwinięcia się odleżyn. Takie rany są wyjątkowo bolesne i poważnie obniżają jakość życia, szczególnie w przypadku u osób starszych i przykutych do łóżka.

Przeprowadzone w pięciu krajach europejskich badanie wykazało, że liczba pacjentów, u których tego rodzaju rany pojawiły się w trakcie hospitalizacji, wynosiła 18,1%, w Stanach Zjednoczonych natomiast mówiło się o 15% chorych z odleżynami po leczeniu szpitalnym.

Jak leczyć odleżyny?

Tego rodzaju rany dotykają różnych warstw skóry, w zależności od etapu ich rozwoju. Stopień I odleżyny nie powoduje przerwania ciągłości skóry – charakteryzuje się natomiast łagodnym przekrwieniem (białość skóry spowodowana jest przez brak przepływu krwi). Przy stopniu II pojawia się bardzo płytkie przerwanie skóry, z obecnością wydzieliny w postaci żółtej, umierającej tkanki otaczającej ranę. Odleżyny III stopnia wykazują przerwanie pełnej grubości warstw skóry, które dotyka nawet najgłębszych tkanek, jednak bez narażenia ścięgien, mięśni lub kości w tym miejscu. Owrzodzenie odleżynowe IV stopnia z kolei powoduje utratę tkanki o pełnej grubości, z obecnością tkanek martwiczych, a także nierzadko odsłoniętą kością, mięśniami i/lub ścięgnami.

Nowoczesne metody leczenia odleżyn obejmują w pierwszej kolejności ogólne oczyszczenie, a następnie opatrzenie ran. W trakcie terapii nierzadko stosuje się również suplementy białkowe, które – jak udowodniono – wspierają proces gojenia. Ponadto usprawnić proces gojenia mogą także opatrunki radiacyjne i hydrokoloidowe, a także nowoczesna stymulacja elektryczna, inaczej zwana elektroterapią. Nowością w dziedzinie leczenia odleżyn są też światłoterapie, których skuteczność potwierdza coraz więcej badań prowadzonych na całym świecie. Wykorzystują one wiązkę spolaryzowanego światła, skierowaną na ranę owrzodzenia. W 2008 roku wykazano, że po czterech tygodniach terapii światłem (wraz z ogólną higieną i opatrywaniem rany), u grupy 20 pacjentów z odleżynami od I do III stopnia zaobserwowano znaczną poprawę w gojeniu ran, w porównaniu do zwykłego mycia i zakładania opatrunków.

Profilaktyka w przypadku ran odleżynowych

Ponieważ odleżyny powodują problemy społeczne na różnym tle (wysoka umieralność, duże koszty leczenia itp.), wiele metod profilaktyki zostało wprowadzonych globalnie, aby zapobiegać powstawaniu takich ran. W wielu krajach europejskich oraz Stanach Zjednoczonych najczęściej stosuje się dwa rodzaje skal, stosowanych w celu przewidywania pojawienia się odleżyny u pacjenta. Jedną z nich jest skala Norton, która wykorzystuje pięć czynników klinicznych, aby określić prawdopodobieństwo wystąpienia odleżyny: stan fizyczny, stan świadomości, aktywność lokomocyjna, stopień samodzielności zmiany pozycji ciała oraz nietrzymanie moczu i kału. Jeśli pacjent uzyska ocenę 16 lub mniejszą na tej skali, przewiduje się, że istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia owrzodzenia odleżynowego.

Jednym z najczęściej stosowanych środków zapobiegawczych jest redystrybucja ciężaru/nacisku na ciało pacjenta. Może to obejmować fizyczne przemieszczanie pacjenta albo po prostu cykliczne zmienianie jego ułożenia. Nierzadko chorzy wymagają także specjalistycznego sprzętu bądź pościeli, które samoistnie zmieniają punkty nacisku, np. łóżka elektroniczne, zmieniające kształt powierzchni pod wpływem sprężonego powietrza, zmniejszając w ten sposób nacisk na określone części ciała w czasie określonym przez osobę obsługującą urządzenie. Można również stosować specjalistyczne nakładki na materac – zwykle są one wykonane pianki lub żelu, gdyż materiały te stwarzają najmniejsze ryzyko dla pacjentów unieruchomionych.

Kolejnym niezależnym czynnikiem ryzyka, który może prowadzić do odleżyn, jest nieprawidłowe żywienie pacjenta. Według ekspertów z Europejskiego Towarzystwa Żywienia Klinicznego i Metabolizmu (ESPEN) oraz Amerykańskiego Towarzystwa Żywienia Pozajelitowego i Żywienia Dojelitowego w terapii owrzodzeń odleżynowych powinno się stosować wysokobiałkowe suplementy diety bądź żywienie przez sondę, szczególnie u osób zagrożonych wystąpieniem odleżyn z powodu przewlekłej choroby bądź po interwencji chirurgicznej.

Choć problemu odleżyn wciąż nie da się całkowicie wyeliminować, większości można uniknąć dzięki kompleksowemu planowi zapobiegania, który nie tylko zmniejszy obciążenie finansowe, ale także uwolni pacjenta od urazów fizycznych i psychicznych.

Źródło: News Medical

Przeczytaj bezpłatnie pokrewny artykuł w czasopiśmie „Pielęgniarstwo w Anestezjologii i Intensywnej Opiece”:

Odleżyny u pacjentów w terminalnej fazie choroby

One thought on “Skuteczne leczenie i zapobieganie odleżynom

  1. Mydło z 70% oleju laurowego Aleppo Szamir
    niesamowite w walce z odleżynami nawet bardzo trudno gojącymi sie , mojej kochanej babci tylko to pomogło

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *