Uszkodzenia skóry u osób starszych: metoda klasyfikacji 5W
Leczenie ran Newsy Obok slidera Profilaktyka Rodzaje ran

Uszkodzenia skóry u osób starszych: metoda klasyfikacji 5W

Uszkodzenia skóry (STs) są jedną z najczęstszych konsekwencji klinicznych związanych ze zwiększoną podatnością skóry na otarcia, spowodowaną podeszłym wiekiem. Z tego powodu ogromne znaczenie ma prawidłowa diagnostyka, która pozwoli uniknąć groźnych powikłań związanych z powstaniem rany przewlekłej. Autorzy publikacji w czasopiśmie „EWMA Journal” proponują zastosowanie klasyfikacji 5W, umożliwiającej jednoznaczny wybór sposobu leczenia indywidualnie dostosowany do pacjenta.

Problematyka uszkodzeń skóry

Uszkodzenia skóry (ang. skin tears – STs) to najczęściej rany ostre, które pojawiają się u dużej liczby pacjentów w podeszłym wieku. Wynika to z faktu, że wraz z upływem lat elastyczność skóry staje się coraz mniejsza, głównie ze względu na stopniowe zmniejszanie się produktywności fibroblastów, odpowiedzialnych m.in. za produkcję kolagenu, elastyny oraz kwasu hialuronowego. Wówczas włókna kolagenowe tracą swoją rozciągliwość, a na skórze zaczynają pojawiać się zmarszczki, ale nie tylko – duża część starszych osób zmaga się także z uszkodzeniami tkanki skórnej, które – błędnie zdiagnozowane bądź nieleczone – mogą w szybkim czasie przerodzić się w rany przewlekłe. Zwykle są one postrzępione i mają nieregularny kształt, o niewielkim wysięku. Według autorów jednej z publikacji w czasopiśmie „EWMA Journal” stanowią one rosnący problem zdrowotny, który znacząco wpływa na samopoczucie i komfort psychiczny osób nim dotkniętych, jest również ogromnym obciążeniem finansowym dla systemów opieki zdrowotnej na całym świecie. Eksperci twierdzą, że wraz z starzejącą się populacją globalną częstość występowania uszkodzeń skórnych będzie nadal wzrastać.

Strategia 5W

Aby zminimalizować częstotliwość ich występowania, lekarze i pielęgniarki muszą przede wszystkim zdawać sobie sprawę z tego, czym są uszkodzenia skóry związane z wiekiem, u kogo pojawiają się najczęściej oraz jak sobie z nimi radzić. W celu prognozowania, zapobiegania, oceny i skutecznego leczenia eksperci opracowali strategię 5W (ang. The 5Ws), czyli metodę identyfikowania uszkodzeń skóry opartą na pięciu pytaniach:

  1. Who – czyli kto znajduje się w grupie ryzyka powstania uszkodzeń;
  2. Where – czyli gdzie i w jakich warunkach pojawiło się uszkodzenie;
  3. When – czyli w jakim czasie powstało uszkodzenie;
  4. Why – czyli dlaczego uszkodzenie pojawiło się u pacjenta;
  5. Way (of treatment) – czyli jak leczyć je w odpowiedni sposób.

Dzięki przeprowadzonej w taki sposób, kompleksowej ocenie przedstawiciele opieki zdrowotnej mogą zapobiec poważnym powikłaniom oraz zastosować odpowiednią terapię leczniczą ukierunkowaną na STs, które przyspieszą proces gojenia się ran, nie naruszając jednocześnie wrażliwej struktury skóry.

Who – kto jest w grupie największego ryzyka?

Według ekspertów z czasopisma „EWMA Journal” na powstanie uszkodzeń skóry najbardziej narażone są osoby w wieku bardzo młodym, tj. noworodki, oraz podeszłym, a także pacjenci chorzy przewlekle, m.in. na cukrzycę. Tego rodzaju rany często pojawiają się również u osób niepełnosprawnych bądź wymagających stałej pomocy w zakresie opieki osobistej. Choć – jak podkreślają autorzy artykułu – brakuje jednoznacznych badań wyróżniających dokładną grupę ryzyka, w celu ułatwienia diagnostyki opracowano siedem głównych czynników zwiększających podatność na uszkodzenia skóry: zmiany struktury tkanek skórnych związane z wiekiem, odwodnienie, niedożywienie, zmiany sensoryczne, upośledzenie narządów ruchu, terapie farmakologiczne oraz czynniki mechaniczne związane z pielęgnacją skóry. Większość pacjentów, u których pojawiły się takie uszkodzenia, zmagała się również z plamicą starczą, wybroczynami, suchością skóry oraz obrzękiem kończyn dolnych.

Where – gdzie i w jakich warunkach pojawiło się uszkodzenie skóry?

Choć uszkodzenia skóry mogą pojawić się w dowolnym miejscu na ciele, najczęściej występują one na kończynach pacjentów. Dostępne badania pokazują, że pojawiają się one u 3,3–22% pacjentów objętych leczeniem szpitalnym oraz 5,5–19% pacjentów opieki domowej, ponadto wskaźniki występowania ST wahają się od 2,23% do 92% w placówkach opieki długoterminowej. Tego rodzaju rany dotykają około 2,1% mężczyzn oraz około 4,6% kobiet, nieobjętych hospitalizacją czy leczeniem w warunkach domowych.

When and why – kiedy i dlaczego pojawiają się uszkodzenia skóry?

Tego rodzaju rany są zazwyczaj wynikiem otarć bądź nadmiernego napięcia skóry (niezależnie lub w połączeniu), a także urazów tępych. Mogą również wystąpić na skutek uszkodzenia związanego w wypadkiem mechanicznym, np. nacisku dolnych części wózka inwalidzkiego lub ocierania nóg przez pończochy lecznicze. Dodatkowo, szczególnie w przypadku pacjentów wymagających intensywnej opieki medycznej, są one związane z wykorzystaniem opatrunków chirurgicznych. Uszkodzenia skóry mogą więc pojawiać się na skutek wykonywania codziennych czynności, np. ubierania się, kąpania się lub wykonywania toalety, zdarza się jednak, że są one następstwem pobytem chorego w szpitalu.

Way (of treatment) – jakie są najskuteczniejsze metody leczenia?

Dotychczas nie udało się jeszcze znaleźć jednej, uniwersalnej metody leczenia uszkodzeń skóry związanych z wiekiem. Eksperci z czasopisma „EWMA Journal” wyróżniają jednak szereg działań, których zastosowanie znacznie ułatwi zaopatrywanie rany i może przyczynić się do przyspieszenia procesu gojenia. Wśród opracowanych przez nich wytycznych znaleźć można między innymi:

  • kontrolowanie krwawienia,
  • klasyfikowanie, mierzenie i dokumentowanie uszkodzenia skóry,
  • zapewnienie wilgotnego środowiska w ranie,
  • ochronę delikatnej skóry wokół uszkodzenia,
  • kontrolowanie wysięku,
  • wdrożenie terapii przeciwbólowej,
  • ocenę czynników wskazujących na choroby współistniejące (np. ciśnienie, stan żył i tętnic).

W celu wspomagania gojenia stosuje się różnorodne preparaty do pielęgnacji skóry. Jak wskazują eksperci, zgodnie z najlepszymi praktykami stosowanymi obecnie płaty skóry powinny w miarę możliwości znajdować się jak najbliżej siebie oraz być zaopatrzone m.in. opatrunkami ze stosowanym miejscowo klejem cyjanoakrylowym, hydrożelowymi, alginianowymi czy zawierającymi piankę silikonową. Rzeczywisty wybór produktu zależy jednak przede wszystkim od rodzaju, lokalizacji oraz charakterystyki rany. Nie zaleca się natomiast stosowania hydrokoloidów, gdyż mogą one spowodować złuszczenie się skóry, a tym samym uszkodzenie gojącej się rany podczas ich zdejmowania, jeśli nie wykona się tego prawidłowo.

Uszkodzenia skóry związane z wiekiem, mimo że leczy się je stosunkowo łatwo, błędnie zdiagnozowane mogą w krótkim czasie przerodzić się w rany przewlekłe, często również zainfekowane. Jednakże poznanie etiologii takich uszkodzeń, grupy największego ryzyka oraz przyczyn ich występowania, przedstawiciele opieki zdrowotnej mogę znacznie podnieść komfort życia pacjentów poprzez odpowiednio szybkie wdrożenie terapii leczniczych.

Pełną treść artykułu z czasopisma „EWMA Journal” znaleźć można TUTAJ.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *