Zmiany skórne wokół stomii
Leczenie ran Newsy Obok slidera Pielęgnacja Rodzaje ran Stomia

Zmiany skórne wokół stomii

W leczeniu chorób jelita grubego u części chorych zachodzi konieczność wyłonienia stomii jelitowych. Stomia służy do podawania pożywienia lub odprowadzania wydalin. U ok. 70 % osób żyjących ze stomią występują miejscowe powikłania stomii, chirurgiczne lub dermatologiczne.

Powikłania chirurgiczne a dermatologiczne

Do najbardziej uciążliwych dla pacjenta należą powikłania chirurgiczne. Często wynikają z niewłaściwej techniki operacyjnej. Do chirurgicznych powikłań stomii zaliczamy niedokrwienie i martwica stomii; zwężenie, wciągnięcie lub wypadanie stomii; zaburzenia zrostu śluzówkowo-skórnego; przetoka okołostomijna oraz przepuklina okołostomijna. Powikłania te, czasem wymagają ponownego zaopatrzenia chirurgicznego.

Pomimo swojego mniejszego ciężaru gatunkowego, powikłania dermatologiczne na skórze wokół stomii również negatywie wpływają na jakość życia. W dużym stopniu utrudniają możliwość samoopieki oraz powodują cierpienie fizyczne. Lokalizacja oraz stopień zaawansowania zmian skórnych wokół stomii nierzadko są trudne do oceny i opisania, aby przekazać informacje do innej placówki zdrowia.

Zmiany dermatologiczne wokół stomii można klasyfikować według skali podanej przez Kalashnikovą i wsp., Bosio i wsp.

Według autorów pracy „The development and use of algorithms for diagnosing and choosing treatment of ostomy complications: results of a prospective evaluation”, zmiany skórne okołostomijne klasyfikują się na trzy grupy:

  • zaczerwienienie, maceracja;
  • pęcherze, nadżerki;
  • owrzodzenia.

Okołostomijne problemy skórne można także sklasyfikować według skali podanej przez Bosio i wsp. w pracy „A proposal for classifying peristomal skin disorders: results of a multicenter observational study”.

Ten podział jest dokładniejszy, ponieważ wskazuje topografię zmian oraz rodzaj uszkodzenia. Topografię zmian określono porównując obszar skóry wokół stomii do tarczy zegara oraz dzieląc ją na cztery kwadranty:

  • I – górny lewy (obszar pomiędzy godziną 9.00 a 12.00);
  • II – górny prawy (obszar pomiędzy godziną 12.00 a 3.00);
  • III – dolny prawy (obszar pomiędzy godziną 3.00 a 6.00);
  • IV – dolny lewy (obszar pomiędzy godziną 6.00 a 9.00);
  • V – zmiana zlokalizowana dookoła stomii na całej powierzchni, zmiana okrężna.

Rodzaj uszkodzenia, czyli okołostomijne zmiany skórne określane są poprzez klasyfikację (ang. lesion – L):

  • L1 – zaczerwienienie skóry bez utraty naskórka;
  • L2 – uszkodzenie naskórka, nadżerka;
  • L3 – owrzodzenie skóry;
  • L4 – owrzodzenie pokryte włóknikiem/zmiany martwicze;
  • LX – zmiany proliferacyjne (ziarniaki, zmiany brodawkowate, wznowa nowotworowa)

Hiperkeratoza a stomia

U niektórych osób przy odpowiednio wygojonej ranie wokół stomii powstaje twarda, pogrubiała, nierówna i nieuszkodzona skóra koloru brązowego. Zmiany te, czyli hiperkeratoza powstają w wyniku nadmiernego rogowacenia naskórka w miejscu kontaktu z częścią przylepną woreczka stomijnego. Utrudniają one prawidłową higienę stomii.

Jak każda rana pooperacyjna, rana wokół stomii wymaga kontroli

Istotne znaczenie na przebieg gojenia rany okołostomijnej ma  m.in. właściwe założenie szwów, które łączą błonę śluzową wyłanianego jelita ze skórą. Jest ich najczęściej 8. Niezwykle ważne jest również odpowiednie dopasowanie wielkości otworu stomijnego w powłokach i brak napięcia ściany jelita.

Powikłania okołostomijne a cukrzyca

Pomimo prawidłowej techniki operacyjnej dochodzi czasem do częściowego lub całkowitego rozejścia się linii szycia na granicy skóry i ściany jelita. Takie powikłanie najczęściej dotyczy chorych na cukrzycę, niedożywionych a także pacjentów onkologicznych po chemioterapii. Przy powikłaniu takim jak to, najważniejszym będzie ocenić wielkość i głębokość ubytku, wykluczyć istnienie przetoki jelitowo-skórnej, jak również prowadzić postępowanie zachowawcze. Pacjentów z cukrzycą i niedożywieniem należy równolegle leczyć te choroby.

Jak zabezpieczyć powikłania okołostomijne?

Do zaopatrzenia miejscowego rany stomijnej po wcześniejszym delikatnym płukaniu miejsca ubytku tkankowego należy zastosować opatrunki absorpcyjne. Opatrunek powinien być tak zabezpieczony, by nie miał kontaktu z wydalinami, czyli treścią jelitową i moczem. Należy do tego użyć pasty uszczelniającej i płytki stomijnej.

Powikłania przy kolostomii

Regularne wykonywanie irygacji pomaga zapobiec przedostaniu się treści kałowej do rany pacjentów z kolostomią.

Gojenie rany okołostomijnej jest długotrwałe oraz wymaga dużego zaangażowania i współpracy chorego z zespołem terapeutycznym. Jedynie w wyjątkowych sytuacjach przy powikłaniach usuwane są tkanki martwicze i wykonywane jest ponowne zespolenie błony śluzowej jelita ze skórą.

Do najczęstszych przyczyn powikłań okołostomijnych, niezależnie od przyczyny jej wyłonienia oraz umiejscowienia należą powikłania dermatologiczne.

Zmiany skórne wokół stomii:

  • rany powstałe w następstwie urazu mechanicznego;
  • kontaktowe zapalenie skóry;
  • zakażenia skóry (bakteryjne, grzybicze, wirusowe);
  • zmiany alergiczne;
  • inne choroby skóry (atopowe zapalenie skóry, piodermia zgorzelinowa itp.)

Przeważająca część zmian na skórze pojawia się w konsekwencji złej pielęgnacji, która wynika z braku wiedzy lub niewłaściwego przygotowania pacjenta do samoopieki oraz stosowania nieodpowiednich środków do pielęgnacji. Przestrzeganie właściwych zachowań niweluje przyczyny zmian skórnych. Niektóre zmiany skórne wymagają leczenia wielospecjalistycznego, czyli dermatologicznego oraz alergologicznego.

Zmiany dermatologiczne okołostomijne są trudne w leczeniu, ze względu na uszkodzoną skórę na której nadal należy mocować worek stomijny. Utrudnia to miejscowe stosowanie większości środków i substancji do leczenia zmian skórnych.

Kontaktowe zapalenie skóry a stomia

Powikłanie to występuje przede wszystkim u pacjentów ze stomią wyłonioną w sposób nieprawidłowy lub w niewłaściwym miejscu. Powikłanie to zdarza się również przez niewłaściwą pielęgnację stomii, używanie drażniących środków do mycia stomii lub używanie zbyt wielu środków do jej pielęgnacji.

W wyniku drażnienia przez wydaliny jelitowe oraz mocz na skórze wokół stomii pojawia się rumień i obrzęk tkanek. Jeżeli nie zareagujemy, pojawiają się wówczas zmiany wsteczne w postaci nadżerek. Kolejno następuje utrata naskórka i głębokie owrzodzenia. Rana okołostomijna z czasem powiększa się. Do pierwotnych objawów dochodzą objawy kliniczne, takie jak ból i pieczenie w okolicy stomii.

Źródło: evereth.pl, Leczenie ran, „Zmiany skórne wokół stomii”, Z. Banaszkiewicz, K. Cierzniakowska, P. Jarmocik, A. Jawień

Przeczytaj także: Na czym polega praca pielęgniarki stomijnej?

Przeczytaj bezpłatnie artykuł w czasopiśmie „Leczenie Ran”:

Zmiany skórne wokół stomii

One thought on “Zmiany skórne wokół stomii

  1. Polecam maść Tormentiol – żałuję, że nie miałam jej, kiedy męczyłam się z nadżerką wokół ileostomii. Obecnie po stomii nie ma już śladu (poza blizną), ale maść super leczy wszystkie nadżerki w innych miejscach, np. po depilacji czy przy ustach. Dlatego postanowiłam zostawić ten komentarz dla osób szukających ratunku jak ja wtedy 🙂 Myślę, że podziała, bo świetnie ściąga i wysusza

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *