Żylaki kończyn dolnych – jak im zapobiegać i jak je leczyć?
Newsy Owrzodzenia żylne Pod sliderem Profilaktyka Rodzaje ran

Żylaki kończyn dolnych – jak im zapobiegać i jak je leczyć?

Ten tekst przeczytasz w 4 min.

Żylaki są coraz powszechniejszym problemem, który dotyka osób w każdej grupie wiekowej oraz sytuacji społecznej. Początkowo problem ten zwraca uwagę głównie ze względów estetycznych, jednak należy pamiętać, że mogą one prowadzić do poważnych powikłań, a nawet do śmierci. Jak więc im zapobiegać i jak leczyć je prawidłowo?

Żylaki kończyn dolnych to potoczna nazwa przewlekłej niewydolności żylnej, w przebiegu której żyły powierzchniowe stają się przechodzą zmiany chorobowe, stając się pogrubione i poskręcane. Uwidacznia się to w postaci nabrzmiałych powrózków lub guzków w przypadku niewydolnych połączeń między układem żył głębokich a powierzchownych. Obecność żylaków skutkuje upośledzeniem odpływu krwi, zastój żylny oraz wzrost ciśnienia hydrostatycznego w naczyniach powierzchownych, co sprawia, że wiotkie ściany żył ulegają odkształceniu.

Skąd biorą się żylaki kończyn dolnych?

Przyczyn występowania żylaków może być kilka, a najczęstsze z nich to skłonność dziedziczna oraz styl życia wpływający na obniżenie sprawności naczyń żylnych, a więc np. siedzący tryb życia, brak ruchu, częste, gorące kąpiele, nadużywanie sauny, złe nawyki żywieniowe, otyłość, płaskostopie lub inna wada postawy, przebyte zapalenie żył głębokich, zakrzepica żylna, ciąża, poród, a także przebyta kuracja hormonalna. Na tę chorobę najczęściej zapadają osoby wysokie, w podeszłym wieku, w większości kobiety, ludzie wykonujący ciężką pracę fizyczną w długotrwałej pozycji stojącej, a także przyjmujący doustne środki antykoncepcyjne. Podstawowym czynnikiem warunkującym rozwój przewlekłej niewydolności żylnej jest jednak nadciśnienie żylne, które może wystąpić na skutek:

  • wszelkich zaburzeń zastawek żylnych,
  • niedrożności lub zwężenia żył w wyniku zakrzepicy,
  • ucisku na żyły.

Wymienione przyczyny mogą prowadzić do zastoju krwi żylnej, przepełnienia żylnej części mikrokrążenia, otwarcia przetok tętniczo-żylnych oraz zmiany warunków przepływu z typowych dla tętnic na panujące zwykle w żyłach. Skutkuje to wystąpieniem procesu zwanego pułapką leukocytarną, czyli przechodzeniem białych krwinek poza ścianę naczynia, co przyczynia się do powstania zapalenia oraz niszczenia tkanek. Pod wpływem zwiększonego ciśnienia i objętości krwi w żyłach oraz reakcji zapalnej dochodzi do tworzenia obrzęku, a w miarę postępu choroby żylaki nierzadko przekształcają się w poważne choroby.

Jak objawia się przewlekła niewydolność żylna?

W początkowym etapie żylaki kończyn dolnych objawiają się w kończynach w postaci obrzmienia, uczucia ciężkości nóg, drętwienia, mrowienia, a także ich nadmiernej pełności. Mogą do tego dojść również skurcze łydek, szczególnie w porze nocnej oraz po długotrwałym staniu bądź siedzeniu. Następnie pojawia się ból nasilający się w ciągu dnia oraz tzw. chromanie żylne, czyli doznania bólowe podczas chodzenia, co świadczy o niedrożności żył głębokich goleni. Na zewnątrz natomiast zauważyć można poszerzone żyłki śródskórne oraz drobne żyłki miotełkowate i siateczkowate, a w późniejszym etapie tzw. pajączki, powrózkowato zmienione większe naczynia – często widoczne jako niebiesko zabarwione poszerzone naczynia powierzchowne.

Z czasem żylaki zaczynają przypominać układ szerokich i zatokowato poskręcanych naczyń, zauważalny jest również coraz bardziej natarczywy i sprężysty obrzęk. Towarzyszą temu także rozlewające się, rdzawobrązowe przebarwienia, obecne zwykle w dalszej połowie goleni. Kiedy przewlekła niewydolność żylna przybiera postać zaawansowaną, zdarza się, że pojawia się także owrzodzenie żylne podudzi, wyprysk suchy lub sączący oraz stan zapalny skóry i tkanki podskórnej.

W jaki sposób prawidłowo leczyć żylaki?

Metod walki z żylakami jest kilka i podzielić je można na leczenie zachowawcze, farmakologiczne oraz operacyjne, a jej wybór zależy przede wszystkim od stopnia zaawansowania choroby. Terapie zachowawcze żylaków kończyn dolnych opierają się przede wszystkim na przestrzeganiu ogólnych zaleceń, a także stosowaniu maści i kremów zmniejszających obrzęki oraz uczucie ciężkości nóg. Pomocne jest także zakładanie specjalnych podkolanówek, pończoch i rajstop przeciwżylakowych, częste unoszenie nóg do góry, wykonywanie masaży i unikanie obcisłej odzieży utrudniającej odpływ krwi z kończyn dolnych. Terapia farmakologiczna natomiast polega na doustnym podawaniu środków uszczelniających naczynia, głównie pochodzenia naturalnego, takich jak wyciąg z rycyny lub kasztanowca, lawonowe pochodne benzopirenu – syntetyczne (rutyna i jej pochodne, hesperydyna, diosmina) bądź uzyskiwane z surowców roślinnych, dobesylan wapniowy, wyciągi z pestek winogron lub owoców cytrusowych. Należy pamiętać, że farmaceutyki powinny być stosowane razem z kompresoterapią, która zapobiega dalszemu rozwojowi choroby.

Kiedy farmakoterapia okazuje się za mało skuteczna, żylaki kończyn dolnych leczy się chirurgicznie poprzez usunięcie niewydolnych żył. Wśród stosowanych w tym celu metod wyróżnia się:

  • obliteracja/skleroterapia – polega na wstrzyknięciu środka chemicznego, który powoduje zarośnięcie i przekształcenie żylaków, a następnie całkowite wchłonięcie. Po jego zaaplikowaniu żyła obkurcza się, a jej ściana włóknieje. Terapię tę stosuje się w przypadku małych, prostych żylaków, śródskórnych poszerzeni skórnych, zwanych potocznie pajączkami, mniejszych niż 1 milimetr, nie jest natomiast możliwa przy niewydolności zastawki u ujścia żyły pachwinowej, a także dużych, napiętych żylaków, do których krew napływa pod dużym ciśnieniem. Zabieg wykonywany jest ambulatoryjnie i trwa zwykle ok. 15–20 minut, a po nim zachodzi konieczność noszenia specjalnych elastycznych pończoch lub bandaży.
  • kriostripping – jest to dwukrotne zamrożenie żył powierzchniowych, do czego zwykle wykorzystuje się ciekły podtlenek azotu oraz znieczulenie miejscowe. Na skutek działania niskiej temperatury dochodzi do martwicy tkanek, która następuje szybko, a gojenie się może trwać nawet kilka tygodni, jednak pod tym powstają młode, zdrowe tkanki.
  • zamykanie żylaków kończyn dolnych światłem lasera – jest to obecnie najnowocześniejsza i najmniej inwazyjna metoda, w której wykorzystuje się laser do wewnątrzżylnej koagulacji żył. Cały zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowym i trwa zazwyczaj około 30–60 minut. Po jego zakończeniu pacjentowi należy założyć pończochę elastyczną o drugim stopniu ucisku, którą powinien on nosić około 7 dni.
  • stripping – polega na całościowym lub częściowym usunięciu objętych chorobą żył. Zabieg stosuje się przy niewydolności zastawek żylnych i naczyń przeszywających. Odbywa się w znieczuleniu ogólnym bądź zewnątrzoponowym.
  • krosektomia – polega na wysokim podwiązaniu żyły odpiszczelowej, a także wszystkich dopływów ujścia. Zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowym.

Jak zapobiegać powstawaniu żylaków?

Jeśli pacjent ma predyspozycje do powstawania żylaków lub pojawia się ryzyko ich wystąpienia, powinien podjąć działania profilaktyczne. W tym celu należy pamiętać przede wszystkim o tym, aby:

  • unikać zbyt częstych gorących kąpieli i sauny,
  • utrzymywać wagę na bezpiecznym poziomie,
  • unikać zbyt obcisłych spodni i ciasnych skarpet,
  • zadbać o aktywność fizyczną

W przypadku pracy w długotrwałej pozycji stojącej, można co jakiś czas przenosić ciężar ciała z palców na piętę i odwrotnie, a jeśli wykonuje się pracę siedzącą – poruszać stopami, a także w miarę możliwości wstawać i spacerować. W czasie odpoczynku dobrze jest ułożyć się w pozycji leżącej z nogami umieszczonymi powyżej poziomu serca, podpartymi na całej długości goleni. Znaczenie ma także wybór odpowiedniego obuwia – należy zwrócić uwagę na ułożenie stopy w bucie, kobiety natomiast powinny unikać obcasów wyższych niż 5 centymetrów.

Źródło: Postępy Farmakoterapii

Przeczytaj również: Osoby wysokie bardziej narażone na żylaki

Przeczytaj bezpłatnie artykuł w czasopiśmie „Leczenie Ran”:

Nawrotowy charakter owrzodzeń żylnych kończyn dolnych. Problem wciąż aktualny

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *