Opatrunek należy zmieniać tak często, jak to konieczne, i tak rzadko jak to możliwe. Częstotliwość należy dostosować do rodzaju rany, ilości wysięku, infekcji, a także przestrzegając zaleceń producenta oraz specjalisty prowadzącego leczenie. W przypadku ran przewlekłych zaleca się rzadszą zmianę opatrunku. Sprawdź, jak często należy zmieniać opatrunek.
![](https://forumleczeniaran.pl/wp-content/uploads/2024/07/196615279_l_normal_none-scaled.jpg)
Obecnie na rynku dostępnych jest wiele opatrunków specjalistycznych, które skutecznie wspierają proces gojenia. Częstotliwość zmiany opatrunków zależy od wielu czynników, w tym rodzaju rany, rodzaju opatrunku oraz stanu zdrowia pacjenta, zaleceń producenta. Należy jednak pamiętać, że o czasie wymiany opatrunku powinien decydować specjalista, który przekazuje pacjentowi odpowiednie zalecenia.
Dlaczego nie należy zbyt często zmieniać opatrunku?
Częstotliwość zmiany opatrunków ma istotne znaczenie w skutecznym gojeniu ran. Wbrew pozorom zbyt częsta zmiana opatrunków nie przyspiesza gojenia, a nawet wręcz odwrotnie.
Zbyt częsta zmiana opatrunków może zaburzać wilgotne środowisko gojenia, które jest kluczowe w procesie leczenia. Opatrunki specjalistyczne utrzymują odpowiednią wilgoć w łożysku rany. Częste zdejmowanie opatrunku może je zaburzyć, powodując wyschnięcie rany i opóźniając proces gojenia. Ponadto wiele opatrunków potrzebuje czasu, by zawarte w nich substancje aktywne zaczęły działać. Dłuższy czas pozostawienia ich w miejscu rany zwiększa szanse na pełne wykorzystanie właściwości, np. przeciwbakteryjnych, natomiast zbyt szybkie usunięcie opatrunku może prowadzić do zakłócenia tych właściwości.
Opatrunki tworzą również barierę ochronną przed bakteriami i innymi patogenami. Zbyt częste odsłanianie rany może zwiększać ryzyko dostania się do rany zanieczyszczeń i rozwoju zakażenia.
Zbyt częsta zmiana opatrunków może również doprowadzić do uszkodzenia nowopowstałej tkanki. Szczególnie delikatne tkanki mogą ulec uszkodzeniu podczas odrywania opatrunku od skóry. Opóźnia to proces gojenia i może powodować dodatkowy ból. Ponadto zmiana opatrunku dla wielu pacjentów jest bolesna i stresująca, dlatego warto robić to rzadziej, by zmniejszyć dyskomfort chorego.
Co wpływa na częstotliwość zmiany opatrunku?
Częstotliwość zmiany opatrunku uzależniona jest od kilku czynników:
- Stanu rany – rany z dużą ilością wysięku lub wydzieliny, objawami infekcji, wymagają częstszej zmiany opatrunku.
- Rodzaj opatrunku – opatrunki specjalistyczne mogą pozostawać na ranie dłużej niż opatrunki tradycyjne, ponieważ posiadają wiele właściwości i zapewniają optymalne środowisko gojenia.
- Lokalizacji rany – rany w miejscach narażonych na zabrudzenie lub wilgoć mogą wymagać częstszych zmian opatrunku.
- Stanu zdrowia pacjenta – pacjenci z cukrzycą, niewydolnością żylną, niedokrwieniem tętniczym lub innymi chorobami współistniejącym wymagają bardziej intensywnej opieki i indywidualnego dostosowania zmian opatrunków.
Zmiany opatrunków w zależności od rodzaju rany
W praktyce klinicznej wyróżnia się dwa rodzaje ran – rany ostre oraz przewlekłe. W zależności od rodzaju rany i jej rozległości, a także ewentualnych komplikacji, czy stanu zdrowia pacjenta, opatrunki należy zmieniać w określonych odstępach czasu.
- Rany ostre:
- małe cięcia lub zadrapania – można zastosować opatrunek tradycyjny (np. plaster), który należy zmieniać codziennie lub co dwa dni. Należy również zwrócić uwagę na stan opatrunku – jeżeli jest ubrudzony lub wilgotny, od razu powinno się go zmienić;
- rany pooperacyjne – opatrunek należy zmieniać zgodnie z zaleceniami specjalisty. Pierwsza zmiana opatrunku zazwyczaj ma miejsce po 24-48 godzinach, a kolejne do 2-3 dni, w zależności od stanu rany;
- pozostałe rany ostre (cięte, kłute, szarpane, tłuczone) – rodzaj opatrunku i czas zmiany należy dostosować do rany, np. krwawienia, wysięku, infekcji. Jeżeli opatrunek utrzymuje odpowiednią wilgotność (nie przesiąka) oraz nie ma oznak infekcji, opatrunek należy zmieniać co 2-3 dni.
- Rany przewlekłe:
- owrzodzenia żylne – opatrunki piankowe, alginiany, opatrunki aktywne (np. ze srebrem) – zmiana opatrunku co 3-7 dni, w zależności od wydzieliny i stanu rany;
- owrzodzenia tętnicze – opatrunki hydrożelowe, alginiany – zmiana co 1-3 dni w zależności od wydzieliny i stanu rany; opatrunki z substancjami aktywnymi – zmiana co 3-7 dni w zależności od stanu rany i postępów infekcji;
- owrzodzenia cukrzycowe – opatrunki hydrożelowe, alginiany – zmiana co 2-4 dni w zależności od ilości wydzieliny; opatrunki z substancjami aktywnymi – zmiana co 3-7 dni w zależności od stanu rany (w przypadku infekcji konieczna może być częstsza zmiana);
- Odleżyny – opatrunki piankowe, aliginiany – zmiana co 2-4 dni, w zależności od ilości wydzieliny i stopnia uszkodzenia tkanki; opatrunki z substancjami aktywnymi – zmiana do 3-7 dni w zależności od stanu rany.
Zmiany opatrunków w zależności od rodzaju opatrunku
Dobór odpowiedniego opatrunku i ustalenie częstotliwości jego zmiany są kluczowe w procesie gojenia. Opatrunki dzielimy na tradycyjne (gazy, bandaże, plastry) oraz specjalistyczne, np. hydrożele, alginiany, opatrunki piankowe czy z aktywnymi substancjami, np. węglem lub srebrem (przeczytaj także: Jakie rodzaje opatrunków są dostępne na rynku i w jaki sposób dobrać opatrunek do rany?).
- Opatrunki tradycyjne:
- gaza i bandaż – stosowane na małe zacięcia, zadrapania czy rany chirurgiczne. Należy zmieniać codziennie lub co dwa dni, lub wcześniej, jeżeli opatrunek jest zabrudzony, mokry lub nasiąknięty wydzieliną;
- plastry – stosowane na małe, powierzchowne rany, takie jak skaleczenia czy zadrapania. Należy zmieniać codziennie lub co dwa dni, lub wcześniej, jeżeli opatrunek ulegnie zabrudzeniu, jest mokry lub nasiąknięty wydzieliną.
- Opatrunki specjalistyczne:
- hydrokoloidy – stosuje się w celu profilaktyki, w fazie epitelizacji oraz na etapie remodelingu. Nie wolno stosować ich w ranach z cechami infekcji. Opatrunki należy zmieniać co 3-5 dni, chyba że są nasiąknięte lub widoczne są oznaki infekcji;
- hydrożele – stosowane na rany suche, oparzenia owrzodzenia. Zmiana opatrunku co 1-3 dni. Opatrunek należy zmienić, jeżeli straci wilgoć;
- alginiany – stosowane na rany z dużą ilością wysięku, rany przewlekłe, owrzodzenia. Zmiana opatrunku co 5-7 dni (lub 1-2 dni w przypadku opatrunków z dodatkiem miodu Manuka), zależnie od ilości wydzieliny. Zmieniać opatrunek, gdy jest widocznie nasiąknięty;
- opatrunki piankowe – na rany z umiarkowaną do dużej wydzieliny, owrzodzenia, rany pooperacyjne. Zmiana opatrunku co 1-5 dni dni, w zależności od wydzieliny i zaleceń producenta. Zmieniać opatrunek, gdy nasiąknie lub przestanie przylegać;
- opatrunki z substancjami aktywnymi (ze srebrem) – stosowane za rany zagrożone lub z obecną infekcją, owrzodzenia, rany przewlekłe. Zmiana opatrunku uzależniona jest od rodzaju substancji aktywnej. Opatrunek ze srebrem (w zależności od rodzaju związku srebra) zmienia się po 8 godzinach do 14 dni. Więcej informacji znajdziesz tutaj: #NaJakąRanę opatrunek ze srebrem?.
Źródła: forumleczeniaran.pl